Yaşam çözümlemesinde iyileşme modelleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstatistik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR KARA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NİHAL ATA TUTKUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşam çözümlemesi, bir kitlede ilgilenilen olayın meydana gelme sürelerinin araştırılması için kullanılan istatistiksel yöntemler topluluğu olarak tanımlanmaktadır. Yaşam çözümlemesinde, klasik istatistiksel yöntemlerden farklı birçok istatistiksel model kullanılmaktadır. Yaşam çözümlemesinde sıklıkla kullanılan Cox regresyon modeli, çalışmadaki tüm birimlerin ilgilenilen olayı yaşayacağı varsayımına dayanmaktadır. Bu varsayım, kitlede ilgilenilen olayı yaşamayan çok sayıda birim bulunduğunda geçerli olmayabilir. Özellikle son yıllarda kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde, çalışma grubundaki birçok hasta iyileşmektedir. Bu nedenle de iyileşmiş kısmı inceleyen "iyileşme modelleri"nin kullanımı önem kazanmıştır. Bu çalışmada iyileşme modelleri teorik açıdan incelenmiş ve uygulama bölümünde Glioma ve mide kanseri verilerine uygulanmıştır. Glioma ve mide kanseri veri kümeleri için orantılı tehlikeler varsayımı incelenmiş, glioma veri kümesi için orantılı tehlikeler varsayımı sağlanırken, mide kanseri veri kümesi için bu varsayımın sağlanmadığı görülmüştür. Orantılı tehlikeler varsayımını sağlayan glioma veri kümesine Cox karma iyileşme modeli uygulanmıştır. Lojit bağlantı fonksiyonu kullanıldığında iyileşmiş kısım için hiçbir değişken anlamlı bulunmaz iken iyileşmemiş kısım için malignite düzeyi ve yaş değişkenlerinin istatistiksel olarak anlamlı değişkenler olduğu görülmüştür. Cloglog bağlantı fonksiyonu kullanıldığında ise malignite düzeyi ve yaş değişkenlerinin hem iyileşmemiş hem de iyileşmiş kısım için istatistiksel olarak anlamlı değişkenler olduğu görülmüştür. Orantılı tehlikeler varsayımını sağlamayan mide kanseri veri kümesi için hızlandırılmış başarısızlık süresi karma iyileşme modeli kullanılmıştır. Cloglog bağlantı fonksiyonu kullanıldığında hem iyileşmiş hem de iyileşmemiş kısım için metastaz değişkeni istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. İki veri kümesinde de elde edilen sonuçlar kullanılarak farklı değişken düzeyleri için iyileşme oranları elde edilmiştir. İyileşme modellerinden elde edilen sonuçlar ile klasik yaşam modellerinden elde edilen sonuçlar incelenmiş ve yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Cox regresyon modeli, hızlandırılmış başarısızlık süresi modeli, iyileşme modelleri, orantılı tehlikeler, yaşam çözümlemesi.