İzlem süresi içerisinde belirteçlerin performanslarını değerlendirmede zamana bağlı roc eğrisinin kullanımı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyoistatistik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA KARAİSMAİLOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AHMET ERGUN KARAAĞAOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hastalıkların tanı ve tedavisinde yaygın olarak kullanılmakta olan biyolojik belirteçlerin performansını değerlendirmede, ROC eğrisi yöntemi sıklıkla kullanılmaktadır. Bir belirtecin, [0,t] zaman aralığında, olgu gerçekleşen ve gerçekleşmeyen bireyleri ayırmadaki performansı ise zamana bağlı ROC eğrisi yöntemi değerlendirilebilir. Bu çalışmanın amaçlarından ilki, gerçek bir veri seti üzerinde, zamana bağlı ROC eğrisi yöntemi ile olguyu kestirmede kullanılan birden fazla belirteci oransal hazard Cox regresyon yöntemi ile birleştirip elde edilen bileşik belirteç ile tek tek belirteçlerin performanslarını izlem süresince karşılaştırmaktır. İkinci amaç, bileşik belirtecin en iyi kesim noktalarının, zaman içerisindeki değişiminin incelenmesidir. Son olarak, belirteçlerin performanslarını etkileyebilecek bireysel özelliklerin (cinsiyet, aldığı tedavi gibi) belirlenip, gerekirse zamana bağlı ROC eğrisinin bu tür ortak değişkenlere göre düzeltilmesidir. Uygulamada, Troponin T, Miyoglobin, BNP ve CK-MB belirteçlerinin kardiyolojik bir nedenden kaynaklı ölümü kestirmedeki performansları değerlendirilmiştir. İzlem süresi olarak, 410 bireyin hastaneye başvurduktan sonraki 240 saat alınmıştır. Oransal hazard Cox regresyon yöntemi ile Miyoglobin ve BNP belirteçleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu belirteçler yine aynı yöntemle birleştirilerek bileşik belirteç oluşturulmuştur. Bileşik belirtecin, yaklaşık olarak izlemin ilk 180. saatine kadar, tek tek belirteçlerden daha yüksek performans gösterdiği görülmüştür. İzlem süresince bileşik belirtecin olgu gerçekleşen ve gerçekleşmeyen bireyleri ayırmasında kullanılacak en iyi kesim noktalarının değişkenlik gösterdiği ve bireylerin izlem içerisindeki risk durumlarının bu kesim noktalarına göre belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan belirteçlerin performanslarını etkileyebilecek bireysel özellikler bulunamamıştır. Sonuç olarak, literatürde genellikle uzun dönem izlem sonucunda ortaya çıkan hastalıklar üzerinde uygulanan zamana bağlı ROC eğrilerinin bu çalışmada kısa dönemde ortaya çıkabilecek olgular üzerinde uygulanabileceği gösterilmiştir. Bu yöntem, riskli hastaların erken belirlenmesinde ve riski ortadan kalkan hastaları taburcu etme zamanına karar verilmesinde kılavuz rol oynayabilir.