Türkiye'de İslamcılığın değişen siyasal dili: 1990'lı yıllarda İslamcı dergiler
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZIM MAVİŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ALİ ÇAĞLAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın konusu, 1990'lı yıllarda İslamcılığın siyasal söyleminde yaşanan değişimdir. Son yılların önemli siyasi ve entelektüel tartışma konularından birini İslamcılığın, ekonomiden siyasete, kültürden gündelik hayata yaşadığı dönüşüm oluşturmaktadır. Bu çalışma, İslamcılığın siyasal söyleminde yaşanan değişimi sebep ve sonuçları itibariyle tanımlamayı, tartışmayı ve araştırmayı amaçlamıştır. Bu amaca uygun olarak 1990'lı yıllardaki İslamcı dergilerde yayınlanan makaleler üzerinden bir söylem analizi yapılmıştır. Araştırmanın I. Bölümünde araştırma ile ilgili bilgiler açıklanmıştır. Araştırmanın II. Bölümünde, İslamcılığın entelektüel ve siyasi kökenleri bağlamında Yeni Osmanlı Düşüncesi, Cemalettin Afgani ve Muhammed Abduh'un fikirleri ile Sultan Abdülhamit'in Panislamizm politikası incelenmiştir. Çalışmanın III. Bölümünde Meşrutiyet dönemi İslamcılık akımı değerlendirilmiştir. Çalışmanın IV. Bölümünde "Cumhuriyet Dönemi İslamcılık Düşüncesi" araştırılmıştır. V. Bölümde "Tanrının Mutlak Egemenliğine Dayalı Total Bir İktidar Projesi Olarak İslamcılık" söylemi incelenmiştir. Bu dönemde İslamcılık, bir "hayat nizamı" olarak kurgulanmış; odağında iktidar olan totaliter bir ideolojik söyleme dönüşmüştür. "İslam Devleti", "Cihat", "Allah'ın Hâkimiyeti", "İlahi Sistem" vb. kavramlaştırmalarla kolektivist ve çatışmacı bir ideolojik kimlik kazanmıştır denebilir. VI. Bölümde "İslamcılığın Değişimine Yol Açan Gelişmeler" tartışılmıştır. Bu bağlamda ilk olarak, soğuk savaş döneminin sona ermesinin, yükselen postmodernist söylemin, Türkiye'de oluşan yeni ekonomik ve siyasi fırsat alanlarının, 1990'lı yıllardaki tercüme faaliyetlerinin, RP'de başlayan "açılım" ve "değişim" tartışmalarının, dünyanın çeşitli ülkelerindeki İslamcı projelerin başarısızlığı ve 28 Şubat'ın İslamcılığın değişimine yolaçtığı tesbit edilmiştir. VII. Bölümde "İslamcılığın Yeni Siyasal Dili" tartışılmıştır. Bu çerçevede, "İslam Devleti" fikri ile Medine Vesikası bağlamında oluşmuş olan tartışmalar değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, "Çoğulculuk", "Çok Hukukluluk" ve "Katılım" kavramları ekseninde oluşan yeni İslamcı söylem, analiz edilmiştir. Ayrıca, "İslamcı Söylemde Laiklikle İlgili Yeni Yaklaşımlar" ile "İslamcı Söylem İçerisinde Demokrasi Tartışmaları" da incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Bu yıllarda demokrasiyi sahiplenen bir İslamcılık anlayışının gelişmeye başladığı tespit edilmiştir. Çalışma, ana bulguların, varılan sonuçların özetlendiği ve geleceğe ait öngörülerin yer aldığı "Değerlendirme ve Sonuç" bölümü ile tamamlanmıştır.