Farklı kaynaklardan elde edilen esansiyel yağlar ve baharatlarda bazı kalite özelliklerinin spektrometrik yöntemlerle tespiti
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ERCİOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İSMAİL HAKKI BOYACI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Baharatların uçucu yağ bileşiminin büyük bir kısmını terpenoid bileşikler oluşturmaktadır. Aromatik bitkilerin ve uçucu yağların içerdiği terpenoidler bu ürünlerin analizinde kalite kriteri olarak belirlenmiş ve araştırılmıştır. Aromatik bitkilerin ve bu bitkilerden hidrodistilasyon yöntemi ile elde edilen uçucu yağların ayrımı ve içerdikleri terpenoid bileşimlerinin hızlı, kolay ve çevreye zararsız analizi için metot geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla yürütülen spektroskopik analizler ile kemometrik metotlar birlikte çalışılmış, kısmi en küçük kareler (PLS) regresyon analizi ve temel bileşen analizi (PCA) modelleri geliştirilmiştir. Bitki örneklerinin analizleri, Raman spektroskopisi, yakın kızılötesi spektroskopisi (NIRS) ve lazer indüklenmiş plazma spektroskopisi (LIBS) kullanılarak yürütülmüştür. NIRS spektrumları kullanılarak geliştirilen PCA modeli ile bitki örneklerinin ayrımı yapılmış PC1 ve PC2'nin (ilk iki temel bileşen) kümülatif güvenilirliklerinin % 81,42 olduğu gösterilmiştir. 24 terpenoidin kantitatif analizi için geliştirilen PLS modeli ile NIRS spektrum verileri ve gaz kromatografisi-kütle spektroskopisi (GC-MS) analiz sonuçları arasında lineer bir korelasyon bulunmuştur (0,984-1,000 aralığında R2 değerleri). Baharat örneklerinin elemental kompozisyonu LIBS ile araştırılmış ve LIBS verileri kullanılarak oluşturulan PCA modeli ile PC1 ve PC2'nin kümülatif güvenilirliklerinin % 92,74 olduğu saptanmıştır. Çalışmanın ikinci kısmında değerlendirilen aromatik bitkilerden hidrodistilasyon yöntemi ile uçucu yağları elde edilmiş, terpenoid bileşimleri ve satın alınan ticari uçucu yağ örneklerinin safsızlıklarının araştırılması Raman spektroskopisi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla Raman spektroskopisi ile elde edilen uçucu yağların terpenoid bileşiminin kantitatif analizi için geliştirilen PLS modeli ile Raman spektrum verisi ve GC-MS analiz sonuçları arasında lineer bir korelasyon kurulmuştur (0,988-1,000 aralığında R2 değerleri). Uçucu yağların Raman ölçümleri ile kurulan PCA modeli sonucunda PC1 ve PC2'nin kümülatif güvenilirlikleri % 96,08 bulunmuştur.