Di-n-hekzil fitalat ve disiklohekzil fitalat'a prenatal maruziyetin erkek sıçanların üreme sisteminin gelişimi üzerindeki etkilerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜFİDE AYDOĞAN AHBAB

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NURHAYAT BARLAS

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Prenatal dönemde di-n-hekzil fitalat (DHP) ve disiklohekzil fitalatın (DCHP) erkek üreme sisteminin gelişimi üzerindeki etkilerinin araştırılması bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu nedenle Wistar soy gebe sıçanlara 0 (mısır yağı), 20, 100 ve 500 mg/kg/gün dozlarında DHP ve DCHP, gebeliğin 6-19. günleri arasında gavaj olarak uygulanmış ve etkiler prenatal (doğum öncesi 20. gün), puberte öncesi (doğum sonrası 20. gün), pubertal (doğum sonrası 32. gün) ve ergin (3 aylık) olmak üzere farklı gelişim aşamalarında morfolojik, hormonal, histopatolojik ve sperm kalitesi yönünden incelenmiştir.Rezorbsiyonlu döl sayısı, rezorbsiyon yüzdesinde artış görülürken, anogenital aralık ve vücut ağırlığına oranı azalmıştır. Prenatal testosteron (T) ve MIS/AMH (Mülleri inhibe eden madde) düşük doz DCHP grubu dışındaki uygulama gruplarında azalırken inhibin B seviyesi artmıştır. Puberte öncesi erkek sıçanların T seviyesi yüksek doz DHP ve orta doz DCHP uygulama gruplarında, MIS/AMH seviyeleri düşük ve yüksek DHP ve DCHP uygulama gruplarında artmıştır. Pubertal dönemdeki erkek sıçanların T seviyesi düşük ve yüksek doz DHP ve DCHP uygulama gruplarında azalmıştır. Ergin sıçanlarda inhibin B seviyeleri orta ve yüksek doz DCHP uygulama gruplarında azaldığı gözlenmiştir. Tüm gelişim dönemlerindeki hayvanlara ait üreme organlarında atrofik ve bozulmuş tübül, atılan spermatojenik hücre, apoptotik hücrelerin, yapışık seminifer tübüller, Sertoli hücre vakuolizasyonu, prostat dokusunda atrofik tübüllerin ve prostatik intraepitelyal neoplazi gözlenmiştir. Prenatal testis kesitlerinde 3ß-HSD ve MIS/AMH ifadesinde doza bağlı olarak azalma, Leydig hücrelerinde kümelenme tespit edilmiştir. Doğum sonrası dönemlerdeki sıçanların testislerinde MIS/AMH ifadesinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Sperm sayısında fark gözlenmezken, anormal sperm yüzdelerinin arttığı tespit edilmiştir. Uygulama gruplarında seminifer ve epididimal tübül çapları azalmıştır.Yapılan bu çalışmada DHP ve DCHP erkek üreme sisteminin gelişiminde hem Leydig hücreleri üzerinde steroidojenik enzim inhibitörü olarak antiandrojenik hem de Sertoli hücreleri üzerinde östrojenik etki göstermiş olabilir. Anogenital aralık, rezorbsiyonlu döl sayısı ve rezorbsiyon yüzdesine bakıldığında DCHP'nin emriyotoksik etkisinin DHP'den daha güçlü olduğu söylenebilir.