Sıçanlarda bisfenol A ile indüklenen polikistik over sendromuna karşı floretinin koruyucu etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLÜFER COŞKUN
Danışman: Nurhayat Barlas
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Endokrin bozucular; endokrin sistem fonksiyonlarını etkileyerek organizmada ve organizmanın nesillerinde olumsuz sağlık etkileri oluşturan eksojen madde veya madde karışımlarıdır. Çalışmadaki amacımız, çevresel kaynaklı endokrin bozucu olan Bisfenol A'nın (BPA) ovaryumda oluşturabileceği polikistik over sendromuna (PKOS) karşı bir fitoöstrojen olan floretinin koruyucu etkisinin olup olmadığını araştırmaktır. Fitoöstrojenler bitkilerde doğal olarak bulunan östrojen hormonuna yapısal benzerlikleri nedeniyle fitoöstrojenler olarak bilinen bileşiklerdir. Araştırmamızda, 36 adet Wistar albino dişi sıçan kullanılmıştır. Her bir grupta 6 adet sıçan olacak şekilde 6 gruba ayrılmıştır. Gruplar şu şekilde planlanmıştır: 1. Grup: Mısır yağı, 2. Grup: 50 mg/kg/gün BPA, 3. Grup: 50 mg/kg/gün testosteron propiyonat, 4. Grup: 50 mg/kg/gün BPA+0,5 mg/kg/gün floretin, 5. Grup: 50 mg/kg/gün BPA+5 mg/kg/gün floretin, 6. Grup: 50 mg/kg/gün BPA+50 mg/kg/gün floretin şeklindedir. Gruplara 15 gün boyunca önce floretin daha sonra BPA olacak şekilde subkutan uygulama yapılmış aynı zamanda smear örnekleri alınarak östrus döngüleri takip edilmiştir. Son verilen dozdan 24 saat sonra ovaryum, uterus, karaciğer ve böbrek dokuları alınmış ve doku takibinin ardından alınan ince kesitlerde ışık mikroskobu ile inceleme yapılmıştır. Bunun yanı sıra ovaryum dokusunda immünohistokimyasal boyamalar yapılarak CYP17A1 ve CYP11A1 boyanmaları incelenmiştir. Sıçanların kalbinden alınan kandan elde edilen serum örneklerinden ALT (alanin aminotransferaz), AST (aspartat aminotransferaz), trigliserit, albümin, kreatinin, üre, glukoz biyokimya analizleri yapılmıştır. Hormon grubundan ise FSH (folikül uyarıcı hormon), LH (lüteinleştirici hormon), DHT (dihidrotestosteron), ERRα (östrojen), kortizol değerlerine bakılmıştır. Histopatolojik incelemelerde, BPA grubu ovaryum dokularında çok sayıda kistik görünüm elde edilmiş, aynı şekilde smear döngüsünde uzamış diöstrus evreleri göze çarpmıştır. Tedavi etmesi beklenen floretin gruplarından 50 mg/kg/gün BPA+5 mg/kg/gün floretin ve 50 mg/kg/gün BPA+50 mg/kg/gün floretin gruplarında ovaryumda kistik görünümün azaldığı görülmüştür. CYP11A1 ve CYP17A1 enzimleri testosteron artışına bağlı olarak pozitif kontrol grubu olan BPA'nın uygulandığı dokularda daha yoğun boyanmış olup, 50 mg/kg/gün BPA+5 mg/kg/gün floretin ve 50 mg/kg/gün BPA+50 mg/kg/gün floretin gruplarında daha az boyanma olduğu tespit edilmiştir. Böbrek ve karaciğer dokularında dejenerasyon, konjesyon, mononükleer hücre infiltrasyonu tespit edilmiştir. Serum üre değerleri, 50 mg/kg/gün BPA, 50 mg/kg/gün TP, 50 mg/kg/gün BPA+0,5 mg/kg/gün floretin ve 50 mg/kg/gün BPA+5 mg/kg/gün floretin gruplarında kontrol grubuna göre artış göstermiş; serum albümin değerleri, 50 mg/kg/gün BPA+5 mg/kg/gün floretin grubunda kontrol grubuna göre artış göstermiş; serum ALT ve AST değerleri ise tüm gruplarda kontrol grubuna göre istatiksel olarak anlamlı değişim göstermiştir. Serum FSH değerleri, kontrol grubuna göre tüm gruplarda anlamlı olarak azalmış; serum östrojen değerleri ve 50 mg/kg/gün BPA+5 mg/kg/gün floretin ve 50 mg/kg/gün BPA+50 mg/kg/gün floretin gruplarında artış göstermiş; serum DHT değerleri ise kontrol grubuna göre tüm gruplarda artış göstermiştir. Serum kortizol değerlerinde ise sadece 50 mg/kg/gün BPA grubu ile kontrol grubu arasında fark meydana gelmiştir. Sonuç olarak, BPA ile indüklenen PKOS modellemesinde, ovaryumda meydana gelen çok sayıda kistik folikül 50 mg/kg/gün BPA+50 mg/kg/gün floretin ve 50 mg/kg/gün BPA+5 mg/kg/gün floretin gruplarında azalma göstermiş, bu azalma immünohistokimya boyamaları ve elde edilen serum örnekleri ile de desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Bisfenol A, fitoöstrojen, polikistik over sendromu, floretin, sıçan, endokrin bozucular