"Mesleki ilgi envanteri"nin geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OLCAY YILMAZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TUNCAY ERGENE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, Holland'ın (1997) kişilik kuramı esas alınarak, yetişkinlerin mesleki karar sürecinde ilgilerine uygun tercihler yapmalarına yardımcı olmaya yönelik bir ilgi envanteri geliştirmektir. Envanterin madde havuzunu belirlemeye yönelik açık uçlu sorulardan oluşan bir bilgi toplama formu kullanılmış ve maddeler ölçek hazırlama ve psikolojik danışma ve rehberlerik alanlarında uzmanlığı bulunan iki uzmanın görüşü alındıktan sonra 350 kişilik bir gruba uygulanmıştır. Altı öğretim elemanından ikinci uzman görüşü de alındıktan sonra envanterin psikometrik niteliklerini belirlemek amacıyla deneme formu asıl örnekleme uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu bir kamu kuruluşunun çeşitli illerdeki birimlerinde çalışan 2241 yetişkinden oluşmaktadır.Uygulamadan elde edilen veriler seçkisiz iki gruba bölünmüş, birinci veri setine açımlayıcı faktör analizi, ikinci veri setine ise doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ayrıca beş hafta arayla yapılan iki uygulama ile test-tekrar test güvenirliği incelenmiştir. Geliştirilen envanterle birlikte Kendini Değerlendirme Envanteri (Kuzgun, 1988) 86 Kişilik bir başka gruba uygulanmış ve iki envanterin boyutları arasındaki ilişki incelenmiştir. Son olarak boyutların birbirleriyle gösterdikleri korelasyonlar incelenerek Holland'ın kuramının Türk kültüründeki geçerliği de sınanmıştır.Araştırma sonucunda Holland'ın kişilik tiplerine uygun olarak, altı boyut ve 60 maddeden oluşan Mesleki İlgi Envanteri'ne son hali verilmiştir. Cevaplandırmada dörtlü Likert tipi (1=Hiç Hoşlanmam, 4=Çok Hoşlanırım) derecelendirme esas alınmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonunda yüksek madde-faktör yükleri ve yeterli seviyede açıklanan varyans miktarı elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinden edinilen bulgular da maddelerin boyutları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde temsil ettiğini göstermiştir. Benzer ölçek olarak seçilen Kendini Değerlendirme Envanteri ile Mesleki İlgi Envanteri'nin boyutlarından elde edilen puanların ise uyumlu olduğu belirlenmiştir. Envanterin test-tekrar test güvenirliği ve iç tutarlılık güvenirlik katsayıları da yeterli seviyede bulunmuştur. Tüm bu bulgular Mesleki İlgi Envanteri'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir.Araştırmada ayrıca envanterin boyutları arasında altıgen bir model üzerinde Holland'ın kişilik kuramına uygun korelasyonlar elde edilmiştir. Bu bulgu doğrultusunda Holland'ın kuramının Türk kültürü için geçerli olduğu değerlendirilmiştir.Anahtar Sözcükler: Meslek Seçimi, İlgi, Mesleki İlgi, Holland'ın Kişilik Kuramı.