Politik gösterilerde kişilerin maruz kaldıkları şiddetin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜBECCEL YENİADA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SEDAT İŞIKLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı Gezi Parkı eylemlerine katılmış kişilerin maruz kaldıkları fiziksel ve psikolojik şiddet sonucunda ortaya çıkan travma sonrası stres belirti düzeyi ve travma sonrası büyüme düzeyi boyutlarında incelenmesidir. Bu bağlamda ilk olarak, Gezi Parkı eylemlerine katılmış kişilerde eylemler öncesi ve daha sonrasında travmatik yaşantı düzeyi, politik aktivizm ve şiddete psikolojik hazırlıklılık düzeyi istatistiki olarak kontrol edildikten sonra, eylemler süresince maruz kalınan fiziksel ve psikolojik şiddet düzeyinin, eylemlerde geçirilen toplam sürenin, algılanan sosyal desteğin ve dünyaya ilişkin varsayımların travma sonrası stres belirti düzeyini ve travma sonrası büyüme düzeyini yordayıp yordamadıklarına bakılmıştır. Çalışmanın örneklemi Gezi Parkı eylemlerine en az bir kez katılmış 514 kişiden oluşmaktadır. Katılımcılara, Demografik Bilgi ve Eylem Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği'nin Stres Belirtileri Alt Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Dünyaya İlişkin Varsayımlar Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmadan elde edilen verilerin analizinde ilk aşamada, politik aktivizm ve şiddete psikolojik hazırlık değişkenlerinin travma sonrası stres belirti düzeyi üzerindeki etkilerini sınamak amacıyla 3 (örgütlü/ politik aktif/ politik aktif değil) X5 (oldukça hazırlıklı/ hazırlıklı/ ne hazırlıklı ne değil/ hazırlıklı değil/ hiç hazırlıklı değil) Faktörlü Varyans Analizi (ANOVA) yapılmıştır. ANOVA sonuçlarına göre bu iki değişkenin ortak etkisi saptanmamış, ancak (1) örgütlü grubun, politik olarak aktif olmayan gruba göre anlamlı düzeyde daha yüksek travma sonrası stres belirti düzeyine sahip olduğu ve (2) şiddete psikolojik hazırlıklılık arttıkça travma sonrası stres belirti düzeyinin azaldığı bulunmuştur. Sonraki aşamada ise travma sonrası stres belirti düzeyini ve travma sonrası büyüme düzeyini yordayan değişkenleri belirlemeye yönelik olarak iki ayrı Hiyerarşik Regresyon Analizi yürütülmüştür. Yapılan ilk Hiyerarşik Regresyon Analizi sonucunda Gezi Parkı eylemlerine katılmış kişilerde travma sonrası stres belirti düzeyini, eylemler öncesi ve sonrası travmatik yaşantı düzeyleri ile şiddete psikolojik hazırlıklılık düzeyi istatistiki olarak kontrol edildikten sonra eylemler süresince maruz kalınan şiddet düzeyi, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'nin 'özel bir insan' alt boyutu ve Dünyaya İlişkin Varsayımlar Ölçeği'nin 'rastlantısallık' ve 'kendilik değeri' alt boyutlarınca yordandığı elde edilmiştir. İkinci Hiyerarşik Regresyon Analizi doğrultusunda ise eylemlere katılan kişilerin travma sonrası büyüme düzeylerinin eylemler öncesi ve sonrası travmatik yaşantı düzeyleri ile şiddete psikolojik hazırlıklılık düzeyi istatistiki olarak kontrol edildikten sonra eylemler süresince maruz kalınan şiddet düzeyi, eylemlerde geçirilen toplam süre ve Dünyaya İlişkin Varsayımlar Ölçeği'nin 'iyilik', 'şans' ve 'adalet' alt boyutlarınca yordandığı sonucuna erişilmiştir.