Subliminal uyaranlar ile seçim yapma arasındaki ilişkinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KUTLU KAYA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ETHEM GELİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çoğu pazarlama şirketinin en büyük arzusu subliminal uyaranlar ile tüketim ürünlerinin seçimini etkilemek olmuştur. Çalışmalar subliminal uyaranların, susama veya acıkma gibi metabolik ihtiyaçlar ile birlikte kişilerin tavır, seçim ve davranışları üzerinde daha etkili olduğunu göstermiştir. Fakat yapılan çalışmalar gerçek marka isimleri veya gerçek marka isimlerine yakın uydurulmuş marka isimleriyle yapılmıştır. Çalışmamızda tüketici davranışını etkilememesi için nötr bir subliminal mesaj kullanıldı. Böylece susamış gönüllülerin bir markaya yakın olmadan susuzluklarını giderecek nötr mesajı seçip seçmeyeceklerini görmek hedeflendi. Çalışmamıza 28 sağlıklı birey ve her biri 3-4 dakika süren görsel ögelerden oluşan dört deneye katıldılar. Eşzamanlı olaya ilişkin potansiyel (OİP veya P300) ölçümü için EEG kayıtları alındı. İlk iki çalışmadan sonra bir ara verilerek, kişilere tuzlu yiyecekler tükettirildi ve diğer iki çalışmayla deney tamamlandı. Katılımcıların susuzlukları beş ölçekli anket ile soruldu. Tuzlu yiyecekleri tüketildikten sonra katılımcıların susama hissiyle verilen subliminal mesajın etkinliğinin değişip değişmediği ölçüldü. Böylece seçimi etkileyen susama öncesi ve susama sonrası olaya ilişkin potansiyel yanıtlar karşılaştırıldı. Subliminal mesajlar katılımcılara gizlenmiş hazırlama tekniği ve hazırlama tekniği ile verildi. Tüm kayıt işlemleri bittikten sonra katılımcılar duvar üzerinde bulunan "A", "B", "C" ve "D" harflerinden birini seçtirildi. Seçmeden önce her harfin arkasında o an ki susuzluğunu giderecek bir içecek olduğu söylendi ve katılımcıdan bir seçim yapması istendi. P300 genlik ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu. Susama sonrası ortalamaları ile susama öncesi ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulundu. Bulgularımıza göre, metabolik ihtiyaçlar seçimimizi etkileyen subliminal uyaranların etkinliğini arttırmaktadır.