Yenimahalle Çarşı Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı erişkin yaş grubu kadınlarda sağlık okuryazarlığı düzeyinin saptanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE ALPYILDIZ
Danışman: Ümmühan Şevkat Bahar Özvarış
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünyada ve Türkiye'de düşük sağlık okuryazarlığı önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kadın sağlığını geliştirmede ve kadınların temel sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesinde sağlık okuryazarlığı düzeyi ve buna ilişkin faktörler önem taşımaktadır. Bu nedenle, Yenimahalle Çarşı Aile Sağlığı Merkezi'ne (ASM) kayıtlı erişkin yaş grubu (18-60 yaş) kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyini ve buna ilişkin faktörleri saptamak amacıyla tanımlayıcı tipte olan bu araştırma planlanmıştır. Araştırmanın evrenini Yenimahalle Çarşı ASM'ye kayıtlı okuryazar erişkin yaş (18-60) kadınlar oluşturmaktadır. Örnekleme yöntemi ile örneğe çıkan 418 kadına, COVID-19 pandemisi koşulları dikkate alınarak 20 soruluk bir anket ve daha önce Hacettepe Üniversitesi tarafından geliştirilmiş, geçerli ve güvenilir olan Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, gözlem altında katılımcıların kendileri tarafından doldurulmuştur. Araştırmanın bulguları "Shapiro-Wilk, Kolmogorov-Smirnov, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis, Sperman-Brown, Dunn Çoklu Karşılaştırma testi" ve çeşitli programlar kullanılarak hesaplanmıştır. Bu çalışmada sosyodemografik ve kişisel özelliklerin sağlık okuryazarlığı ve öz yeterlilik düzeyini etkilediği saptanmıştır. "Sağlığı Koruma-Sağlığı Geliştirme" ve "Tedavi-Sağlık Hizmetlerine Ulaşma" alt boyutlarında iç tutarlılık 0,858 ve iki yarı güvenirlilik 0,793 çıkarak yeterli düzeyde bulunmuştur. HÜ-SOY Ölçeğinin ve Öz yeterlilik formunun DFA ile yapı geçerliliği doğrulanmıştır. Sağlık çalışanı olan grup lehine anlamlı fark bulunmuş ve böylece ölçeğin ölçüt geçerliliği doğrulanmıştır. HÜ-SOY toplam puan ortalamalarının en yüksek 30'un altındaki yaş grubunda olduğu en düşük ise 40-49 yaş grubunda olduğu görülmüştür. Lise mezunu olan bireyler ile yüksekokul/üniversite mezunu olan bireyler arasında (p<0,001), çalışan ve çalışmayan katılımcılar arasında (p=0,008), sağlık güvencesi olma ve olmama durumu arasında (p<0,001) istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Sosyoekonomik şartların iyileştirilmesi, kadınların eğitilmesi, eşitsizliklerin giderilmesi ile kadınların sağlık okuryazarlık seviyesinin yükseltilebileceği ve kadın sağlığının geliştirilebileceği önerilmiştir. Anahtar kelimeler: sağlık okuryazarlığı, sağlığın geliştirilmesi, kadın sağlığı