Dünyadaki başlıca bor yatakları, üretimi, pazarlaması ve Türkiye'nin önemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYÇA YÜCEL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET ALİ HİNDİSTAN
Özet:Coğrafi özellikleri itibariyle stratejik bir konumda bulunan Türkiye, çok çeşitli madenlere sahiptir. Mevcut madenler içerisinde, rezerv ve üretim kapasitesi bakımından dünyada söz sahibi olabileceği en önemli maden -dünya rezervinin %67'sine sahip olması sebebiyle (Kazakistan'da bulunan Satimola bor yataklarının yaklaşık 102 milyon ton B2O3 rezervi dikkate alınmadığı taktirde bu oran %72 civarındadır)- bor cevherleridir. Dünyadaki teknolojik gelişmeler, bor madeninin önemini ve kullanım alanlarını hızla arttırmaktadır. Türkiye bu durumu üretim, tüketim ve pazarlama stratejilerinin etkin kullanılabildiği takdirde önemli bir avantaj olarak değerlendirebilir.Dünya bor pazarı, sınırlı üretici olması ve ürün grubunun birbirlerini ikame edebilme özelliklerinin ürün çeşitlendirmesi gerektirmesi nedeniyle oligopol bir piyasadır. Dünyada bor üretimi yapan en önemli ülkeler Türkiye, ABD, Arjantin, Rusya, Çin ve Şili'dir. Türkiye'de üretim 1970 yılında 122.000 ton B2O3 iken 2008 yılında 684.000 tona ulaşmıştır. Dünya toplam bor tüketimi yaklaşık 1,8 milyon ton B2O3 olarak tahmin edilmektedir. Borun asıl kullanıcıları olan Asya (%33) ve Avrupa (%31) ülkeleri toplam dünya tüketiminin yaklaşık % 65' ini tüketmektedir. Borun başlıca kullanım alanı, cam (975 Bin ton B2O3 - %54,2) endüstrisidir.Türkiye'nin bor ticaretinde son yıllarda rafine bor ürünleri ihracatı artış göstermekle birlikte katma değerleri daha yüksek olan boraks, sodyum perborat gibi bor ürünleri piyasasını ABD'ye bırakmaktadır. Türkiye 2008 yılı itibariyle dünya bor üretiminin % 37' sini karşılarken, ABD ise yaklaşık % 30'unu karşılamıştır. Buna rağmen, Türkiye 1,5 milyar USD'lık dünya bor pazarından yalnızca 519 milyon USD ihracat geliri elde etmiştir.Türkiye; rezerv, üretim ve cevher kalitesi açısından önemli avantajlara sahip bulunmakla birlikte, rafine ürün pazarı açısından henüz yurtiçi ve yurtdışı piyasada istenilen düzeyde faaliyet gösterememektedir. Türkiye'nin bor pazarındaki payını arttırmak üzere, katma değeri daha yüksek rafine bor ürünlerinin üretim kapasitelerini ve ürün çeşitliliğini arttırmaya yönelik, yurt içi bor kullanımını potansiyel sektörlerde teşvik eden, ülkemiz özel bor ürünleri sanayinin kurulması için özel sektörü destekleyen bir bor politikası oluşturmak gerekmektedir.