Drosophila melanogasterde ergin öncesi yaşam öyküsü karakterleri reaksiyon normlarının mevsimselliğinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EKİN DEMİR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Banu Şebnem Önder
Eş Danışman: Esra Durmaz Mitchell
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çevresel değişikliklere uyum yeteneği canlıların hayatta kalmasını sağlamaktadır. Drosophila melanogaster Afrika çıkışlı bir türdür ve neredeyse tüm dünyada yayılım göstermektedir. Geniş yayılımının en büyük sebeplerden biri ise yüksek uyum başarısına sahip bir canlı olmasından kaynaklanmaktadır. Küresel yayılımının yanında, D. melanogaster lokal iklime bağlı olarak mevsimsel adaptasyonlar gösteren bir türdür. Mevsimselliğin en önemli bileşenlerinden olan sıcaklık, tüm biyolojik süreçleri etkileyen, ektoterm canlıların fizyolojisi ve uyum başarısı üzerinde etkisi olan önemli bir çevresel faktördür. Yaşam öyküsü karakterleri teorisinde belirtildiği gibi canlının genotipi ve çevresel değişkenlere verdiği yanıtlarla adaptif değişimler şekillenmektedir. Mevsimsel sıcaklık değişimleri ise canlının hayatta kalma sınırlarını belirlemekte, aynı zamanda yaşam öyküsü karakterlerinin evrimini de tetiklemektedir. Kalıtılan adaptif özelliklerin yanı sıra, canlılar fenotipik esneklik ile de çevrelerindeki değişimlere tepki göstermekte ve hayatta kalma başarılarını yükseltmektedirler. Bu tez çalışması kapsamında 2014, 2015 ve 2016 yıllarında Ankara ilinin Yeşilöz ilçesinden farklı mevsimlerde toplanan ve 20 kuşak boyunca kendileşmiş soy hatlarının gelişim süresi ve yaşayabilirliklerinin termal reaksiyon normları incelenmiş ve sonuçların mevsime özgü bir örüntüye sahip olup olmadığı araştırılmıştır. Ayrıca bu karakterlerin hem mevsimler ve hem de yıllar arası değişiklik gösteren iklimsel parametreler ile ilişkileri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre yaşayabilirliğin, gelişim süresinin ve gelişim süresi reaksiyon normlarının mevsimsellik göstermediği bulunmuştur. Bunlara ek olarak gelişim süresi ve iklimsel parametreler arasında sadece 18°C'de pupadan ergine gelişim süresinde maksimum yağış ile bir ilişki gösterdiği bulunmuştur. Test ettiğimiz sıcaklıklar ve söz konusu populasyon için elde ettiğimiz bulgular mevsimin neden olduğu seçilim baskısının ergin öncesi yaşam öyküsü karakteri üzerinde bir seçilim baskısı oluşturmadığı ve bu karakterlerin mevsime bağlı bir seçilime uğramadığını göstermektedir.