1920-1938 yılları arasında Türkiye'de sanayi ve ticaretin bakanlık düzeyinde kurumsallaşması: Kurumsal kuram bağlamında bir inceleme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL SAYLAM
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): DOĞAN NADİ LEBLEBİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devleti'nde merkezileşmenin ve modernleşmenin yansıması olan devlet içerisindeki mekanizmalar, nezaretlerin kurulması ile belirgin duruma gelmiştir. Türkiye Cumhuriyeti de dışarda ve içeride meşruiyeti yüksek, kurumsallaşmış bu örgütlenme biçimini miras olarak devralmıştır. Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda siyasi bağımsızlığı teminat altına almak için iktisadi bağımsızlığın sağlanmasına büyük önem verilmiştir. Bu amacı sağlamak için 1920-1938 yılları arasında merkezi yönetimin en üst birimlerinden olan sanayi ve ticaret alanındaki bakanlıklardan İktisat Vekâleti ve Ticaret Vekâleti hizmet vermiştir. Bugüne kadar 177 yıllık kurumsal geçmişe sahip sanayi ve ticaret alanındaki bakanlıkların kurulmasına, sürdürülmesine ve kurumsallaşmasına yönelik bir çalışmaya rastlanmamıştır. Örgüt kuramı alanında da, örgütlerin ortaya çıkışı, gelişimi ve bu süreçlerde hem aktörlerin hem de çevrenin rolünü ele alan bütüncül bir çalışma yapılmamıştır. Ancak, Kurumsal kuramın sağladığı kavramsal çerçeve ve birbiri ile örtüşen çalışmalar bu amacı sağlamaya yardımcı olmuştur. Bu çalışmanın amacı da Türkiye'de 1920-1938 yılları arasında kurumsal kuram bağlamında sanayi ve ticaretin bakanlık düzeyinde kurum olarak ortaya çıkışı ve gelişimini, çalışmada belirlenen model çerçevesinde incelemektir. Çalışma kapsamında kurumsal kuramın sağladığı kavramsal çerçeveden yararlanarak belirlenen kavramsal model ile Türkiye'de sanayi ve ticaretin 1920-1938 yılları arasında bakanlık düzeyinde oluşumunu, gelişimini, kurumsallaşmasını ve çözülmesini ne ölçüde açıkladığı değerlendirilmiş, oluşturulan modelden yola çıkılarak, kurumların ortaya çıkışı ve gelişimi hakkında elde edilen nitel veriler analiz edilmiş ve genel yargılara ulaşılmaya çalışılmıştır. Çalışma sonucunda, modelin, kurumun varlığının oluşmasına, sürdürülmesine ve çözülmesine ilişkin olarak öngördüğü kavramsal özellikler ile araştırmanın bulguları örtüşmüştür. Buna ek olarak, kurumsal kuram bağlamında sanayi ve ticaretle ilgili olarak yapılan çalışmadan, bütün kurumsal yapıların ortaya çıkışı ve sürdürülmesi ile ilgili olarak genel sonuçların ifade edilebileceği tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler İktisat Vekâleti, Kurumsal Kuram, Ticaret Vekâleti, Türkiye