Büyükşehirlerde imar uygulamalarında hesap verebilirlik
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEMAL YILDIZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET DEVRİM AYDIN
Özet:1990'lı yıllardan sonra gelişen yeni kamu yönetimi anlayışının en önemli kavramlarından biri hesap verebilirliktir. Kamu yönetiminde hesap verebilirlik, yetkinin nasıl kullandığının, yada kamu parasının nasıl harcadığının hesabının verilmesi olarak tanımlanır. Şeffaflık, katılımcılık, demokratiklik gibi kavramlarla birlikte değerlendirilen hesap verebilirliğin sağlanması, hesabın verilme yönteminin oluşturulması suretiyle sağlanır. Şeffaf bir karar alma süreci ve bu sürecin etkin denetlenmesi sistematik olarak sağlanabilirse hesap verebilir bir sistemden bahsetmek mümkün olacaktır. İmar planlaması, plan değişiklikleri, arazi ve arsa düzenlemesi, yapılaşma ve kentsel dönüşüm uygulamaları bir bütün olarak imar uygulamaları olarak isimlendirilebilir. İmar uygulamalarında hesap verebilir bir sistemden bahsedebilmek için öncelikle imara ilişkin karar alma sürecinin şeffaflığına dair bir sorun olmaması gerekir. Bunun yanında katılımcı, demokratik ve denetlenen bir sistem gerekmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nde imar uygulama süreçlerinin denetiminde eksiklikler olmakla birlikte sistemin şeffaf ve katılımcı olmasından dolayı önemli bir hesap verebilirlik sorunundan bahsedilmemektedir. Türkiye'de belediyelerde imar uygulamalarına esas karar süreçlerinin şeffaflığı ve katılımcılığı konusunda sorunlar olduğu görülmektedir. Belediyelerin kurumsal yapılarından kaynaklanan sorunların yarattığı katılımcılık sorunlarının yanında ilgili mevzuatta öngörülen düzenlemelerin hayata geçirilmemiş olması hesap verebilir bir imar uygulama sisteminin oluşmasında engel oluşturmaktadırlar. İmar konusunun yarattığı "rant" sorunların önemli nedenlerinden birisi olarak ortaya çıkmaktadır. Kurumsal ve yargısal denetim süreçlerine ilişkin sorunlardan bahsedilmekle birlikte, denetim sisteminin mevcut olması bir avantaj isede sitemin şeffaflığı ve katılımcılığı ile ilgili sorunlar hesap verebilir bir imar uygulama sisteminin oluşmasını engellemektedir. Şeffaf, katılımcı ve demokratik bir karar mekanizması yaratmak için mevzuatta bazı düzenlemeler yapılması gerekmektedir. Etkili bir yargısal denetim sürecinin sağlanması bir gerekliliktir. Anahtar Sözcükler Hesap Verebilirlik, Planlama, Plan uygulamaları, Şeffaflık, Katılım, Denetim