GÜMÜŞ BALIĞI (ATHERINA BOYERI, RISSO 1810)'NIN DENİZ VE İÇSU POPULASYONLARININ BÜYÜME ÖZELLİKLERİ İLE SOLUNGAÇ VE BÖBREK HİSTOLOJİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: LALE GENÇOĞLU

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FİTNAT GÜLER EKMEKÇİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gümüş balığı, Atherina boyeri, doğal olarak denizler ve lagün bölgelerinde yayılış gösteren örihalin bir türdür. Bu tür, balıkçılık amacıyla, resmi kuruluşların bilgisi olmadan doğal ve yapay tatlısu göllerine de taşınmış ve Türkiye'de, denizle bağlantısı bulunmayan pek çok göl ve rezervuarda son yıllarda gümüş balığı hızla yayılmıştır. Sunulan çalışmanın amacı, içsulardaki populasyonlarının büyüme açısından doğal populasyonları ile karşılaştırmak ve düşük tuzluluk koşullarında ozmoregülasyonda görev yapan organlar olan solungaç ve böbrek dokularındaki değişimi belirlemektir. Bu kapsamda, denizel populasyonlar Akdeniz, Karadeniz, Marmara ve Ege denizlerinden, lagün populasyonu Köyceğiz Gölü lagününden ve içsu populasyonları 2 rezervuardan; Hirfanlı ve Aslantaş baraj gölleri ile doğal göller olan; Eğirdir ve İznik göllerinden örneklenmiştir. Balıkların total boyu ve ağırlığının deniz populasyonlarında 21,25-142,96 mm ve 0,04-19,52 g, lagünde 27,93-97,03 mm ve 0,12-6,60 g, içsu populasyonlarında ise 23,87-115,65 mm ve 0,08-10,94 g arasında değiştiği belirlenmiştir. Boy-ağırlık ilişkisindeki regresyon katsayısı b değerinde deniz ve içsu populasyonları arasında önemli bir farklılık bulunmamaktadır (P>0,05). Özellikle içsu ve acısu populasyonunda pozitif allometrik büyüme saptanmıştır (b>3). Büyüme hızının bir göstergesi olan, von Bertalanffy eşitliğindeki k değerinin gümüş balığının deniz populasyonlarında 0,16-0,55; içsu populasyonlarında 0,23-0,49 arasında değiştiği tespit edilmiş; lagün populasyonu olan Köyceğiz Gölü'nde ise k değeri 0,29 olarak hesaplanmıştır. Ortalama kondisyon faktörü deniz populasyonlarında 0,25-0,85, lagünde 0,31-1,02 ve içsularda 0,21-0,97 bulunmuştur. Gümüş balığı, büyüme özellikleri bakımından deniz ve içsularda benzer bir gelişim performansı sergilemektedir. Solungaçlardaki klorür hücre sayısı ve alanı ile böbreklerdeki glomerül sayısı ve çapı içsu örneklerinde belirgin şekilde daha fazladır. Solungaç ve böbreklerde gözlenen bu histolojik değişiklikler, gümüş balığının farklı tuzluluktaki ortamlara uyumunu kolaylaştırmaktadır. Ozmoregülasyona bağlı enerji tüketiminin arttığı bilinen içsu populasyonlarında, bireylerin büyüme performansında herhangi bir azalma görülmemiştir.