Feminist sosyal çalışma perspektifiyle kadınların çekişmeli boşanma deneyimleri
Tezin Türü: Bütünleşik Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖRKEM KELEBEK KÜÇÜKARSLAN
Danışman: Reyhan Atasü Topcuoğlu
Özet:Bu çalışmada feminist sosyal çalışma perspektifiyle çekişmeli boşanmış kadınların deneyimleri ele alınmıştır. Araştırma kapsamında kadınların boşanma sürecini nasıl deneyimlediklerine, nasıl güçlükler ve fırsatlarla karşılaştıklarına, karşılaştıkları eşitsizliklerle nasıl mücadele ettiklerine odaklanılmıştır. Çekişmeli boşanmış kadınların ihtiyaçlarına yönelik sosyal hizmetlerin Türkiye'de ve iyi uygulama örneği olarak alınan Belçika'da nasıl sağlandığına değinilmiştir. Kadınların deneyimlerini başlangıç noktası alan bu tezde feminist yöntem, bakış açısı ve sosyal çalışma kuramından yararlanılmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu çalışmada İstanbul'dan 20 özne, Belçika'dan 6 aktör ve 5 özne olmak üzere toplamda 31 kişiyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu görüşmelerde yarı-yapılandırılmış görüşme yönergesi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, MAXQDA Pro 2020 programı kullanılarak tematik kodlama ile çözümlenmiştir. Çözümlemenin sonucunda "Çekişmeli Boşanma Sürecini Deneyimleyen Kadınlar" ve "Boşanmış Kadınlara Sağlanan Hizmet Deneyimleri" olmak üzere iki ana temaya ulaşılmıştır. Bu çalışmanın önemli sonuçlarından biri, çekişmeli boşanmış kadınların evlilikten boşanmaya giden deneyimlerini anlamak için tasarlanan "kadınların boşanma sarmalı"dır. Bu tezde, çekişmeli boşanma sürecinin sadece hukuki değil finansal, kültürel ve psiko-sosyal zorlukları da beraberinde getirdiği ortaya çıkan önemli sonuçlardandır. Bu çalışma kapsamında çekişmeli boşanmış kadınların çocuklarının velayetlerini ve bakım yüklerini üstlenen ve nafaka alamayan kadınların annelik deneyimlerini açıklamak için "ağırlaştırılmış annelik" kavramı geliştirilmiştir. Kadınlar, en kısa sürede boşanabilmek için yasal haklarından vazgeçmişlerdir. Özgürleştirici ve güçlendirici hizmetler yerine kadınlara aileci ideolojiye dayanan hizmetler sağlanmıştır. Sosyal politikanın ve hizmetlerin kadınların ihtiyaçları dikkate alınarak sağlanması ve feminist perspektiften yararlanması gereklidir. Bu tezin, çekişmeli boşanma sürecini deneyimleyen kadınların deneyimlerini görünür kılmak ve kadınlara yönelik güçlendirici sosyal hizmetlerin geliştirilmesi açısından önemli katkısı olacağı düşünülmektedir.