Sıçanlarda Akut Koşu Egzersizinin Dolaşım ve Periferal Dokularda Speksin Düzeyine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Spor Bilimleri Ve Teknolojisi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM TÜRKEL
Danışman: Şükran Nazan Koşar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akut ve kronik egzersize yanıt olarak farklı dokularda sentezlenerek dolaşıma salınan ve egzerkin adı verilen biyoaktif moleküllerin endokrin, parakrin ve otokrin etkiler göstererek obezite, diyabet, metabolik sendrom, kanser ve nörolojik sağlığın iyileştirilmesinde kritik bir rol oynadığı düşünülmektedir. Egzerkin adayı moleküllerden biri de iştah ve besin alımının kontrolü gibi santral etkilerinin yanı sıra vücut ağırlığının kontrolü, enerji dengesi ile glukoz ve lipid metabolizmasının düzenlenmesinde etkin rol oynayan speksindir. Bu çalışmanın amacı, sıçanlarda akut koşu egzersizine yanıt olarak speksin düzeylerindeki değişimlerin incelenmesidir. Bu doğrultuda 42 adet Sprague Dawley cinsi erkek sıçan her bir grupta 6 hayvan olacak şekilde yedi gruba ayrılmıştır: 1) sedanter (SED), 2) akut egzersizden hemen sonra (0), 3) akut egzersiz sonrası 1. saat (1), 4) akut egzersiz sonrası 3. saat (3), 5) akut egzersiz sonrası 6. saat (6), 6) akut egzersiz sonrası 12. saat (12) ve 7) akut egzersiz sonrası 24. saat (24). Egzersiz gruplarındaki hayvanlar 25 metre/dakika hızda 60 dakika süreyle ve %0 eğimde uygulanan akut egzersiz protokolüne tabi tutulmuştur. Deney protokolünü tamamlayan hayvanlardan plazma örnekleri ile soleus (SOL) ve ekstansör digitorum longus (EDL) kasları, adipoz doku ve karaciğer dokuları elde edilmiştir. Plazma speksin düzeyleri ELISA yöntemiyle, dokulardaki speksin ve galanin reseptör 2 (GALR2) gen ekspresyon düzeyleri gerçek zamanlı PCR ile analiz edilmiştir. Ayrıca, dokularda speksin boyaması immünohistokimya yöntemiyle incelenmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve ikili karşılaştırmalarda Least Significant Difference (LSD) post hoc testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, plazma speksin düzeylerinin akut koşu egzersizinden 1 saat sonra SED grubuna kıyasla anlamlı şekilde arttığını (p 0.05) belirlenmiştir. Ayrıca, speksinin hedef reseptörü olan galanin reseptör 2 (GALR2) mRNA düzeylerinin SED grubuna kıyasla SOL ve karaciğerde azaldığı (p 0.05). Son olarak elde edilen immünohistokimya sonuçları, akut egzersizi takiben speksin boyamasının karaciğerde azaldığını, SOL kasında ise değişmediğini ortaya koymuştur. EDL ve adipoz dokuda ise speksin boyamasına rastlanılmamıştır. Bu bulgular, speksinin akut egzersize yanıt olarak dolaşımda arttığını ve artan plazma speksin düzeylerinin kaynaklarından birinin karaciğer olabileceğini düşündürmektedir. Ancak, speksinin akut egzersize sistemik yanıtını ve salgılandığı dokuyu tam olarak belirlemek için daha kapsamlı bir analize ihtiyaç vardır. Öte yandan, elde edilen verilerin speksinin egzerkin olma potansiyeline sahip olabileceğine dair yapılacak araştırmalara önemli katkılar sunacağına inanıyoruz.