Sosyal dışlanmanın etik olmayan tüketici davranışı gösterme eğilimi üzerindeki etkisi: Deneysel bir çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİRAY TUNÇEL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BAHTİŞEN KAVAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı sosyal dışlanmanın etik olmayan tüketici davranışı ve yakınlık kurma amaçlı etik olmayan tüketici davranışı gösterme eğilimi üzerindeki etkisini ölçmektir. Bununla birlikte, dört temel ihtiyaçtan kontrol ve var olmanın anlamı ihtiyaçlarının sosyal dışlanma ve etik olmayan tüketici davranışı gösterme eğilimi ilişkisine olan aracılık etkisi; ait olma ve özsaygı ihtiyaçlarının ise sosyal dışlanma ve yakınlık kurma amaçlı etik olmayan tüketici davranışı gösterme eğilimi ilişkisine olan aracılık etkisi incelenmiştir. Bu amaçla, dört deneysel çalışma yapılmıştır. Her bir deney birbirinden bağımsız ve farklı denekler ile gerçekleştirilmiştir. Birinci deneyde, sosyal dışlanmanın erkeklerde etik olmayan tüketici davranışı gösterme eğilimini arttırdığı bulunmuştur. İkinci deneyde sosyal dışlanmanın yakınlık kurma amaçlı etik olmayan tüketici davranışı gösterme eğilimini azalttığı tespit edilmiştir. Üçüncü deneyde kontrol ve var olmanın anlamı ihtiyaçlarının, sosyal dışlanma ve etik olmayan tüketici davranışı ilişkisine aracılık etkilerinin olmadığı; ancak kontrol ve var olmanın anlamı ihtiyaçları tehdit edilen bireylerin etik olmayan tüketici davranışı gösterme eğilimlerinin arttığı bulunmuştur. Sosyal dışlanmanın da bu ihtiyaçları tehdit eden bir faktör olarak, etik olmayan tüketici davranışı gösterme eğilimindeki artışı tetiklediği söylenebilir. Son deneyde ise, sosyal dışlanma ve yakınlık kurma amaçlı etik olmayan tüketici davranışı gösterme eğilimi ilişkisinde, ait olma ihtiyacının aracılık etkisinin bulunduğu, ancak özsaygı ihtiyacının aracılık etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışmanın ulaşılabilen kaynaklar değerlendirildiğinde, sosyal dışlanmanın bireyler üzerindeki etkisini tüketici etiği kapsamında inceleyen, ilk çalışma olduğu düşünülmektedir. Bu alanda yapılan ilk çalışma olmasının dışında, diğer bir katkısı ise sosyal dışlanmanın bireylerin tekrar yakınlık kurma çabasını artırabileceğini varsayan sosyal tekrar bağlanma hipotezinin, yakınlık kurma amaçlı etik olmayan tüketici davranışı gösterme eğilimi kapsamında, doğrulanamayabileceğini göstermiş olmasıdır. Anahtar Sözcükler: Sosyal Dışlanma, Deneysel Çalışma, Etik Karar Verme, Etik Olmayan Tüketici Davranışı