Açık ocak işletmeciliğinde pasa döküm sahasının bulanık analitik hiyerarşi yöntemi ile belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARKIN AKIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET ALİ HİNDİSTAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Endüstriyel faaliyetlerin pek çoğu gibi madencilik de büyük miktarlarda atık malzeme oluşmasına neden olmaktadır. Atık malzemenin karakterize edilmesi ve bu malzemeye en uygun atık sahasının belirlenmesi birçok değişkenin birlikte analiz edilmesini ve eş zamanlı değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bu değişkenlerin değerlendirilmesinde yansızlığın sağlanabilmesi, sayısal olmayan verilerin, sayısal veriler olarak değerlendirilebilmesi ile mümkündür. Bu amaçla bulanık mantık ve analitik hiyerarşik proses yöntemlerinin kullanılması atık alanının belirlenmesinde daha doğru kararın alınmasına yardımcı olmaktadır. Atık malzemenin en kısa yoldan uygun bir alana taşınması yeterli olurken, bu karar günümüzde çok daha karmaşık bir süreç halini almıştır. Atık malzemenin çevresel etkileri günümüzde öncelik kazanmıştır. Üstelik maden atıklarının pek çoğunun bulunduğu alana ve çevreye zarar verme potansiyeli yüksektir. Bununla birlikte duraylılık problemleri ve olası kazalar da büyük önem taşımaktadır. Tüm bunlar atık saha belirleme sürecini çevresel, teknik ve ekonomik boyutları olan, çok kriterli karar verme problemi haline getirmiştir. Bu çalışmada öncelikle atık bertaraf ilkeleri, atık malzeme özellikleri ve etkili değişkenler hakkında bilgi verilmiştir. Atık alanı belirlenmesinde etkili olan kriterler ve kısıtlar bir arada değerlendirilerek en uygun karara ulaşılması amaçlanmıştır. Bu amaçla öncelikle bulanık mantık ve analitik hiyerarşi prosesi yöntemi ele alınmış, uzman görüşlerine başvurularak her ölçütün ağırlıkları belirlenmiştir. Daha sonra alternatif atık alanlarının herbiri için uygunluk indeksleri hesaplanmıştır. Bu işlem farklı algoritmalar için karşılaştırmalı olarak tekrarlanmış, bu sayede hem yöntem hem de hesaplamalar bir kez daha kontrol edilebilmiştir. Ayrıca tüm işlemlerde tutarlılık hesapları yapılarak hem görüşlerin hem de sonuçların tutarlı olması sağlanmıştır. Bu sayede yerüstü madenciliğinde pasa döküm alanının belirlenmesinde etkili olan kriterlerin dikkate alındığı çok yönlü bir karar verici oluşturulmuştur. Yapılan bu çalışma sonucunda, alternatif atık alanları arasında C harfi ile tanımlı lokasyon en uygun atık alanı olarak belirlenmiştir. Bunu B ve A lokasyonları takip etmiştir.