Theodor Adorno: Kültür endüstrisinin kıskacında kültür
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖNDER KULAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): CEMAL GÜZEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada toplumsal anlamda vaatlerinden uzaklaşmış modern toplumun bireysel anlamda vaatler sunarak, birey ve toplum arasındaki ilişkiyi uyum içerisinde yeniden nasıl ve hangi koşullar altında kurduğu sorgulanmıştır. Burada yeni vaatlerin kültür endüstrisi aracılığıyla sağlandığı tespit edilmiştir. Bu bakımdan kültürün esasen kültür endüstrisi tarafından dışarıdan dayatılan ve dolayısıyla insanlara yabancı bir niteliğe mi sahip olduğu sorusunun yanıtlanması amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışmanın birinci bölümünde kültür, kitle kültürü ve kültür endüstrisi kavramları için bir temel oluşturmak üzere, kültürün neliğine dair tarihsel bir çözümleme sunulmuştur. Bu bölüm sonraki bölümler için bir zemin olarak belirlenmiştir. Daha sonra kullanılacak temel kavramlar ayrıntılı bir irdelemeye ve serimlemeye tabi tutulmuştur. İkinci bölümde öncelikle Adorno'nun felsefesindeki temel kavramlar ve argümanlar açıklanmış, sonrasında kültür endüstrisi kavramı kapsamlı bir şekilde tanımlanmıştır. Bu sayede Adorno'nun radyo, sinema, televizyon, astroloji ve müzik gibi kültür endüstrisinin özgül alanlarını nasıl ele aldığı ve böylece kültür endüstrisinin temel argümanlarını nasıl derinleştirdiği gösterilmiştir. İkinci bölümün son kısmında ise Adorno'ya yönelik eleştirel bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Bu bakımdan klasik ve son dönem eleştirilerin yanı sıra, Adorno'nun Brecht ve Benjamin ile sürdürdüğü polemikler ele alınmıştır. Bu eleştiri ve polemikler aracılığıyla, Adorno'nun açmazları sergilenmiş ve ardından kültür endüstrisi fikrinin nasıl daha işler kılınacağı gösterilmiştir. Üçüncü bölümde Adorno'nun kültür endüstrisi kavramında güncel bir değerlendirme bakımından eksik kalan konular dahil edilmek istenmiş ve düşüncelerinin nasıl ve hangi yönde geliştirilebileceği gösterilmiştir. Bu amaçla, Adorno'nun kültür endüstrisi kavramının eleştirel bir okuma aracılığıyla bugün de geçerliliğini koruduğu, ancak gelişen teknik araçlar ve oluşan yeni kültürel formlar dolayısıyla daha kapsamlı hale getirilmesi gerektiği savunulmuştur. Sonuç bölümünde ise modern toplumda kültür endüstrisinin kıskacında kalan kültürün dışarıdan dayatılan ve dolayısıyla insanlara hazır sunulan bir niteliğe sahip olduğu, birey ve toplum arasındaki ilişkinin uyum içerisinde sürmesi bakımından kültürün araçsallaştırıldığı gösterilmeye çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Kültür, Kültürel Eserler, Kültürel Ürünler, Kitle Kültürü, Kültür Endüstrisi, Endüstriyel Kültür.