Türkiye brassicaceae familyası için biyobölgeler ve coğrafi tür zenginlik örüntüsü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLAYDA DUMLUPINAR
Danışman: Barış Özüdoğru
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Anadolu, yüksek biyolojik çeşitlilik içeren, çok sayıda endemik türe ev sahipliği yapan eşsiz bir coğrafyadır. Bu zengin coğrafya, yüksek bir bitki çeşitliliğine de sahiptir ve bu bitkilerin yayılış alanlarını öğrenmek, Anadolu coğrafyasına dair bilgilerimizi genişletecektir. Ancak Türkiye'deki bitkilerin dağılım alanları, geniş bir ölçekle yeterince araştırılmamıştır. Brassicaceae familyası, dünyanın hemen her yerinde bulunmakla beraber, kuzey ılıman kuşakta ve özellikle Akdeniz havzası ve Orta ve Güneybatı Asya'da daha yoğun yayılış göstermektedir. En fazla takson içeren bitki familyaları arasında ilk sıralarda bulunan bu familyanın ülkemizdeki endemizm oranı %34.52'dir. Bu tez kapsamında, orijin merkezi İran-Anadolu fitocoğrafik bölgesi olan Brassicaceae familyasının, Türkiye için güncel bir tür ve tür altı takson listesi hazırlanması, dağılım haritasının oluşturulması, Türkiye genelinde biyobölgelerin belirlenmesi (taksonların dağılımları açısından ortak örüntüler sergileyen bölgeler) ve coğrafi tür zenginlik örüntüsünün ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda mevcut literatür ve herbaryumların detaylı incelenmesi ile Brassicaceae familyasının Türkiye'de 765 taksonla temsil edildiği belirlenmiştir. Zenginlik analizleri ile Türkiye'deki Brassicaceae familyasının tür ve takson düzeyinde zengin olduğu alanlar belirlenmiş, zenginliğin topoğrafik değişkenler ile anlamlı ilişkiler gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, familyaya ait endemik taksonlar, yüksek sayıda tür içeren tribus ve cinsler için de zenginlik örüntüleri belirlenmiştir. Yapılan tüm zenginlik analizleri sonucunda, Toros Dağları'nın yüksek zenginlik gösterdiği ve Anadolu Diyagonali'nin, familya için bir zenginlik alanı ve hareket koridoru olduğu görülmektedir. Brassicaceae familyası için biyobölgeleri belirlemek amacıyla yapılan analizler sonucunda ise familyanın taksonlarının ve türlerinin dağılımına göre, Türkiye için 13 biyobölge belirlenmiştir. Bu biyobölgelerin, Türkiye'nin biyocoğrafik bölge sınırları ve Türkiye'deki fitocoğrafik bölgeleri ile büyük ölçüde örtüştüğü tespit edilmiştir.