Yetişkinlerin çocukluk çağı istismarına yönelik travma odaklı grupla psikolojik danışmanın etkililiği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ BETTEMİR
Danışman: Nilüfer Koçtürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın temel amacı, yetişkinlerin çocukluk çağı istismarına yönelik travma odaklı grupla psikolojik danışma uygulamasının üniversite öğrencilerinin istismar yaşantılarına ilişkin mevcut işlevsiz bilişleri ve duygu düzenleme güçlükleri üzerindeki etkisini belirlemektir. Bu doğrultuda, öncelikle çocukluk çağı istismarına maruz kalmış yetişkinlerin istismar yaşantılara ilişkin mevcut işlevsiz bilişlerinin belirlenmesi amacıyla 18-35 yaş arası 650 kişi ile Çocukluk Çağı Travmalarına İlişkin Bilişler Ölçeği (ÇÇTİBÖ) geliştirilmiştir. Açımlayıcı faktör analizinde ölçeğin üç faktörlü ve 21 maddelik bir yapıya sahip olduğu, doğrulayıcı faktör analizinde ise bu modelin yapıyı doğruladığı belirlenmiştir. Ölçeğin tümünden ve faktörlerinden elde edilen iç tutarlılık ve test tekrar test güvenirlik katsayılarının yüksek olduğu bulunmuştur. Çalışmanın temel amacı doğrultusunda, ön test-son test-izleme testi ölçümlü ve kontrol gruplu deneysel desen tasarlanmıştır. Araştırmanın deney ve kontrol grubunu, 18 yaşından önce en az bir kez istismar yaşantısına maruz kalmış toplam 18 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Deneysel desendeki çalışmanın analizinde ise bağımsız örneklemler t testi ve karışık ölçümler için ANOVA analizinden yararlanılmıştır. Yetişkinlerin çocukluk çağı istismarına yönelik oluşturulan bu grup uygulamasının istismara ilişkin mevcut işlevsiz bilişler ve duygu düzenleme güçlükleri üzerinde etkili bir program olduğu ve üç ay sonrasında yapılan izleme testi analizlerine göre ise programın kısa vadede kalıcı etkisi olduğu belirlenmiştir. Özetle, çocukluk çağı istismarına maruz kalmış yetişkinlerin mevcut işlevsiz bilişlerini belirlemek amacıyla ÇÇTİBÖ'nün kullanılabileceği, istismar yaşantılarına dair bu işlevsiz bilişlerini değiştirmede ve duygu düzenlemelerini güçlendirmede de yetişkinlerin çocukluk çağı istismarına yönelik travma odaklı grupla psikolojik danışma uygulamasının kullanılabileceği söylenebilir. Elde edilen bulgular alan yazını ışığında tartışılmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur. Anahtar sözcükler: çocukluk çağı travmaları, cinsel istismar, fiziksel istismar, grupla psikolojik danışma, bilişsel davranışçı terapi