Afazi olan ve olmayan inmeli bireylerin primer bakım verenlerinin bakıcı yükü, yaşam kalitesi ve aktivite performanslarının incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ergoterapi A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SULTAN ÖZGÖTÜRÜCÜ

Danışman: Onur Altuntaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma afazi olan ve olmayan inmeli bireylerin primer bakım verenlerinin bakıcı yükü, yaşam kalitesi ve aktivite performanslarını incelemek amacıyla planlandı. Çalışmamıza toplam 102 bakım veren dahil edildi. Tüm katılımcılara sosyodemografik bilgi formu, Zarit Bakıcı Yük Ölçeği, SF-36 Kısa Form ve Kanada Aktivite Performans Ölçümü testleri uygulandı. Ek olarak günlük yaşam aktivitelerinin ve yaşam kalitelerinin etkilenimlerine yönelik iki tane açık uçlu soru soruldu. Çalışmamızda afazi olan inmeli bireylere primer bakım veren katılımcıların bakıcı yükü düzeylerinin afazi olmayan inmeli bireylere primer bakım veren katılımcılardan daha yüksek olduğu tespit edildi (t=3,8, p=0,01). Afazi olan inmeli bireye bakım veren katılımcıların afazi olmayan inmeli bireye bakım veren katılımcılara göre algıladıkları ağrının (t=-2,21, p=0,029) daha yüksek olduğu sosyal fonksiyonlarının (t=-2,54, p=0,013) ise daha düşük olduğu tespit edildi. Diğer alt parametreler olan fiziksel rol güçlüğü, fiziksel fonksiyon, emosyonel rol güçlüğü, genel sağlık, vitalite, mental sağlık düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edildi (p>0,05). Afazi olan inmeli bireye bakım veren katılımcıların aktivite performansı (t=-3,31, p=0,001) ve memnuniyet düzeylerinin (t=-3,57, p=0,001) afazi olmayan inmeli bireye bakım veren katılımcılara göre daha düşük olduğu görülmüştür. Katılımcıların problem yaşadıkları aktiviteler incelendiğinde her iki grupta yer alan katılımcıların serbest zaman ve sosyal katılım alanlarında problem yaşadıkları tespit edilmiştir. Afazi olan inmeli bireylere bakım veren katılımcıların afazi olmayan inmeli bireylere bakım verenlere kıyasla hastaneye gitmek, bankaya gitmek, alışveriş yapmak gibi dışarı çıkmayı gerektiren aktivitelerde ve motivasyon ve dikkat gerektiren eğitim aktivitelerinde daha fazla sorun yaşadıkları görülmüştür. İnme rehabilitasyonunda önemli rol oynayan bakım verenler için uygulanacak ergoterapi değerlendirme ve müdahale programlarında afazi olan inmeli bireylerin bakım verenlerinin bakıcı yükü, ağrı düzeyleri, sosyal fonksiyonları ve aktivite performanslarına yönelik yaklaşımlar yer almalıdır.