A critical discourse analysis perspective on censorship in translation: A case study of the Turkish translations of Grey Wolf
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim Tercümanlık A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: AYŞE SAKİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HİLAL ERKAZANCI DURMUŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin amacı, çeviride özellikle tabu olarak görülen kitapların çevirilerinde sansüre neden olan bilişsel (örn. ideolojik) ve sosyo-kültürel faktörleri araştırmaktır. Bu amaçla, 1932 yılında H. C. Armstrong tarafından yazılan Bozkurt, Mustafa Kemal: Bir Diktatörün Hususi Hayatının Tetkiki analiz edilmiş, Mustafa Kemal Atatürk'e hakaret eden ya da onu küçük düşüren kısımlar üzerinde özellikle durulmuştur. Mustafa Kemal Atatürk'ün hayattayken yazılan ilk biyografisi olan Bozkurt, Mustafa Kemal: Bir Diktatörün Hususi Hayatının Tetkiki içeriği ve Mustafa Kemal Atatürk'e ilişkin söylemi dolayısıyla Türk toplumunun tepkisini çekmiştir. Bu sebeple uzun bir süre Türkçeye çevrilememiştir. İlk Türkçe çevirisi 1955 yılında yapılabilmiştir. Daha sonra farklı zamanlarda kitabın dört Türkçe çevirisi daha yayınlanmıştır. Bu beş erek metin incelendiğinde, Mustafa Kemal Atatürk'e ilişkin olumsuz söylemde bulunan kısımların çevirilerinde farklı oranlarda da olsa sansür uygulandığı gözlemlenmiştir. Bu çalışmada, beş Türkçe çeviride uygulanan sansür, eleştirel söylem çözümlemesi perspektifinden analiz edilmiştir. Analizin sonuçları Çeviribilim'de norm teorisi ışığı altında değerlendirilmiştir. Hem eleştirel söylem çözümlemesi hem de norm teorisi çalışmanın amacıyla aynı doğrultuda betimleyici ve açıklayıcı oldukları için çalışmanın yöntemsel ayağına dahil edilmişlerdir. Çeviride sansüre neden olan hem bilişsel faktörleri (içsel kısıtlamalar) hem de sosyo-kültürel faktörleri (dışsal kısıtlamalar) açıklayabilmek için Fairclough'un üç boyutlu çerçevesi ve van Dijk'ın sosyobilişsel yaklaşımı sentez haline getirilmiştir. Bu yöntembilimsel çerçevede, 45 kaynak metin pasajı ve bunların Türkçe çevirileri üç aşamada analiz edilmiştir. Birinci aşama olan betimlemede beş erek metin üzerinde uygulanan sansür betimlenmiştir. İkinci aşama olan yorumlamada söylem düzeninin ve aktörlerin bilişlerinin sansür üzerindeki etkisi, Bozkurt, Mustafa Kemal: Bir Diktatörün Hususi Hayatının Tetkiki'ne cevap olarak yazılan tefrika ve kitapların ve çeviri sürecine ilişkin bilgi veren çevirmen önsözlerinin ve telefon görüşmelerinin analizi aracılığıyla yorumlanmıştır. Üçüncü aşama olan açıklamada erek toplumun sosyal yapılarının sansür üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Sosyal yapının ayrılmaz parçaları olan norm, ideoloji ve güç ilişkileri kavramları üzerinde özellikle durulmuştur. Analizin sonucunda, çevirinin hem bilişsel (örn. ideolojik) hem de sosyo-kültürel faktörler tarafından şekillendirilen iletişimsel bir süreç olduğu sonucuna varılmıştır. Norm teorisinin öne sürdüğü gibi Bozkurt, Mustafa Kemal: Bir Diktatörün Hususi Hayatının Tetkiki'nin Türkçe çevirileri Türk toplumunun norm, kanun, ideoloji ve güç ilişkileri gibi unsurları içine alan sosyo-kültürel yapıları tarafından biçimlendirilmiştir. Bozkurt, Mustafa Kemal: Bir Diktatörün Hususi Hayatının Tetkiki'nin çeviri sürecine katılan aktörlerin bu sosyo-kültürel yapıların belirlediği sınırlar içerisinde hareket ettikleri gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Eleştirel Söylem Çözümlemesi, Çeviri, Sansür, Norm, Bozkurt, Mustafa Kemal: Bir Diktatörün Hususi Hayatının Tetkiki, Mustafa Kemal Atatürk, Sosyo-kültürel Yapılar.