Ebeveyn çocuk ihmal ve istismarı farkındalık ölçeği'nin geliştirilmesi ve uygulanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAZAL BEGÜM ÜNAL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MENEKŞE BOZ
Özet:Çocuk istismarı ve ihmali, dünyanın her yerinde yaşanan evrensel bir problemdir. Çocuğun hiçbir şart ve koşulda ihmal ve istismar yaşantısını deneyimlememesi gerekmektedir. Bu yaşantılar her yaşta insan bedeni ve ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkiler bırakırken, çocukluk çağında yaşanması çocuk üzerinde onarılması mümkün olmayan yaralar açmaktadır. Bu nedenle, çocuk ihmal ve istismarının önlenmesinde çocuğun doğumundan itibaren birlikte zaman geçiren, çocuğun bakımı ve korunmasından sorumlu olan ailenin çocuk istismarı ve ihmali konusunda bilinçli olması gerekmektedir. Çocuklarının her türlü yardım ihtiyacını karşılamakla yükümlü olan ebeveynler, kasıtlı olarak veya farkında olmadan çocuklarına ihmal ve istismar yaşamasına sebep olabilir ya da çocuklarının başkaları tarafından istismara maruz kaldığını fark etmeyebilirler. Oysa ki, ebeveynler iyi bir gözlemci olur, çocuklarını korur ve çocuklarının kendi kendilerini nasıl koruması gerektiğini öğretirlerse evrensel bir sorun olan çocuk ihmal ve istismarını en aza indirebilecek bir güce sahiptirler. Bu araştırma ile alan yazın taramaları ışığında okul öncesi eğitimine devam eden çocukların ebeveynlerinin çocuk ihmal ve istismarına ilişkin farkındalıklarını belirlemek amacıyla bir ölçek geliştirilmiş, bu ölçeğin geçerlik- güvenirlik çalışması yapılmıştır. Bunun dışında, araştırmanın ikinci bölümünde ebeveynlerin cinsiyet, yaş, gelir durumu, eğitim düzeyi ve çocuk ihmal ve istismarı konusunda eğitim alma durumları göz önünde bulunarak, çocuk ihmal ve istismarı farkındalıkları arasında bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. 595 ebeveynle yapılan araştırmanın ilk aşamasında, Açımlayıcı Faktör Analizi, Madde toplam korelasyon sayısı, madde faktör yükleri, Cronbach's Alpha Katsayısını belirlemek amacıyla SPSS 22 paket programı kullanılmış ve bunların istenilen düzeyde olduğu ortaya çıkmıştır. 60 maddeden oluşan Ebeveynlerin Çocuk İhmal ve İstismarı Ölçeği (EFİÇÖ), yeterli madde-toplam korelasyon sayısı (>0,50) ve faktör yüklerine (>0,45) sahip olmayan 15 madde ölçekten çıkartılmış ve 45 madde olarak son haline gelmiştir. Yapılan analizler sonucunda, geçerli ve güvenilir kabul edilen EÇİFÖ, 144 ebeveyn ile tekrar uygulanmış ve ebeveynlerin cinsiyet, yaş, gelir durumu, eğitim düzeyi ve çocuk ihmal ve istismarı konusunda eğitim alma durumu değişkenlerine göre farkındalık puanları hesaplanıp, bu değişkenlerin farklılık yaratıp yaratmadığı incelenmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde ebeveynlerin cinsiyet, yaş, gelir durumu ve çocuk ihmal ve istismarı konusunda eğitim alma durumlarına göre farkındalık puanlarında anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar sözcükler: çocuk ihmali, çocuk istismarı, aile farkındalığı, ölçek geliştirme.