OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLERİNİN ÇOCUK HAKLARINA İLİŞKİN TUTUM, DAVRANIŞ VE GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞLA BANKO
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TÜLİN GÜLER YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, okul öncesi öğretmenlerinin çocuk haklarına yönelik tutumlarını ve sınıf içindeki uygulamalarında çocuk haklarına uygun davranış ve görüşlerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Karma yöntemin kullanıldığı bu araştırmanın deseni sıralı dönüşümsel desendir. Araştırmanın nicel boyutuna katılan 205 öğretmen ve nitel boyuta katılan 10 öğretmen uygun örnekleme metodu kullanılarak ve gönüllülük esasına dayalı olarak araştırmaya dâhil edilmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk haklarına yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla Karaman- Kepenekçi (2006) tarafından geliştirilen Çocuk Haklarına İlişkin Tutum ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutu için ise araştırmacı tarafından öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarında çocuk haklarına uygunluğa yönelik belirlenen temalara göre hazırlanan gözlem ve görüşme formları kullanılmıştır. Araştırma bulgularında okul öncesi öğretmenlerinin çocuk haklarına yönelik tutumlarının yüksek olduğu bulunmuştur. Katılımcıların yaş, çocuk sahibi olma durumları, çalıştıkları okul türü, mesleki deneyimleri, sınıflarında bulunan öğrenci sayısı ve çocuk hakları dersi alma durumlarının çocuk haklarına yönelik tutumları etkilemediği saptanmıştır. Öğrenim durumunun ise etkili olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin çocuk haklarına yönelik tutumları ile çocuk sevgisi düzeyleri arasında anlamlı, pozitif ve düşük bir ilişki bulunmuştur. Gözlem ve görüşmelerden elde edilen bulgulara göre katılımcıların sınıf içindeki uygulamalarında çocuk haklarına uygunluklarına yönelik görüş ve davranışlarının istenilen düzeyde değildir. Katılımcıların etkinlikler hakkında çocukların fikirlerini almadıkları ve geri bildirim vermedikleri saptanmış, yeteri kadar bilgilendirme ve değerlendirme yapmadıkları bulunmuştur. Bütün çocukların etkinliğe katılımlarına önem vermeleri ve kararlarına saygı duymalarına rağmen katılım sağlamak istemeyenler için farklı alternatifler sunmadıkları gözlem ve görüşmeler sonucu elde edilmiştir. Bununla birlikte katılımcıların çocuklara zorlandıklarında rehber oldukları elde edilmiştir. Katılımcıların oyun hakkına önem verdikleri hem tutum ölçeğinde, hem de yapılan görüşmelerde görülmektedir. Fakat sınıfta çocuklara oyun oynamaları için yeterli fırsatlar sağlanmadığı saptanmıştır. Öğretmenlerin çocuklara sevgiyle yaklaştığı hem gözlem hem de görüşme bulgularında yer almaktadır. Fakat istenilmeyen durumlarda öğretmenlerin tehdit, kıyaslama ve yargılama davranışları gösterdikleri saptanmıştır. Öğretmenlerin çocukların ihmal, istismar ve şiddetten korunması gerektiği tutumunda ve görüşünde oldukları bulunmuş ve sınıfta da çocukların zarar görmesini önledikleri gözlemlenmiştir. Son olarak, katılımcıların çocukların paylaşımlarını yeteri kadar desteklemedikleri ve desteklemeye yönelik herhangi bir ortam hazırlamadıkları görülmüştür.