Ankara ili atmosferik spor ve polenlerinin araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EDİBE ÖZMEN

Danışman: Cahit Doğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, Ankara ili şehir merkezinde bulunan, Ankara Üniversitesi Tandoğan Kampüsü ve Hacettepe Üniversitesi Sıhhiye Kampüsü olmak üzere iki farklı istasyondan, atmosferik spor ve polenlere ait veriler elde edilmiştir. Her iki istasyonun atmosferindeki spor ve polenler 1 Ocak 2009 tarihinden 31 Aralık 2010 tarihine kadar Burkard spor ve polen tuzaklama aracı ile toplanmıştır. Bu iki yıllık dönem içerisinde atmosferde bulunan polenlerin ait oldukları bitki taksonları teşhis edilmiştir. Polenlerin, istasyonların atmosferindeki miktarları ve polinizasyon dönemleri saptanmıştır. Ayrıca alerjik etkileri bakımından önemli olduğu bilinen Alternaria Nées ve Cladosporium Link. sporlarının da atmosferdeki miktarları ve yayılış süreleri belirlenmiştir. 2009 yılında Ankara Üniversitesi Tandoğan Kampüsü'nde % 8.6'sı Alternaria ve % 91.4'ü ise Cladosporium'a ait olmak üzere 187444 adet spor; 27'si ağaç/ağaçsı, 17'si ise ot/otsu taksonlara ait olmak üzere 42 farklı taksona ait toplam 155428 adet polen tespit edilmiştir. Polenlerin, % 83.8'i ağaç/ağaçsı taksonlara, % 10.9'unun Poaceae'ye ve % 5.2'sinin ise ise diğer ot/otsu taksonlara ait olduğu belirlenmiştir. 2010 yılında ise % 7.1'i Alternaria ve % 92.9'u ise Cladosporium'a ait toplam 230349 adet spor sayılmıştır. 28'i ağaç/ağaçsı, 17'si ise ot/otsu olmak üzere 45 farklı taksona ait toplam 98192 adet polen bulunduğu tespit edilmiştir. Bu polenlerin, % 86.7'sinin ağaç/ağaçsı taksonlara, % 6.9'unun Poaceae'ye ve % 6.3'ünün ise diğer ot/otsu taksonlara ait olduğu gözlenmiştir. Hacettepe Üniversitesi Sıhhiye Kampüsü atmosferinde, 2009 yılında % 6.6'sı Alternaria ve % 93.4'ü ise Cladosporium'a ait toplam 52926 adet spor sayılmıştır. Ayrıca 26'sı ağaç/ağaçsı, 17'si ise ot/otsu olmak üzere 43 farklı taksona ait toplam 22023 adet polen tespit edilmiştir. Bu polenlerin, % 70'inin ağaç/ağaçsı taksonlara, % 20.8'inin Poaceae'ye ve % 9.1'inin ise diğer ot/otsu taksonlara ait olduğu saptanmıştır 2010 yılında ise ikinci istasyona ait preparatlarda % 18.3'ü Alternaria ve % 81.7'si ise Cladosporium'a ait olmak üzere toplam 52505 adet spor sayılmıştır. 22'si ağaç/ağaçsı, 17'si ise ot/otsu olmak üzere 39 farklı taksona ait toplam 45823 adet polen bulunduğu tespit edilmiştir. Bu polenlerin, % 87.0'ının ağaç/ağaçsı taksonlara, % 8.2'sinin Poaceae'ye ve % 4.6'sının ise diğer ot/otsu taksonlara ait olduğu gözlenmiştir. İstasyonların toplam polen miktarları ve polen kompozisyonları çevredeki yerleşim alanlarını ve yeşil alanların peyzajını yansıtmaktadır. Her taksonun 1 m³ havadaki spor ve polen miktarlarının günlük, haftalık ve aylık değerleri çizelgeler şeklinde verilmiştir. Bu veriler kullanılarak istasyonlara ait aylık spor ve polen takvimi hazırlanmıştır. Elde edilen verilerden yola çıkarak istasyonların atmosferik spor ve polenler açısından farklı olup olmadığı istatistiksel olarak araştırılmıştır. Ayrıca, spor ve polen miktarlarının meteorolojik faktörler ile olan ilişkisi de değerlendirilmiştir.