Besin çeşitliliği ve inflamatuar diyetin retinopati tanılı tip 2 diyabetlilerde retinopati şiddeti ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme Ve Diyetetik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA ZEYNEP KEKLİKÇİ
Danışman: Aylin Açıkgöz Pınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma besin çeşitliliği ve inflamatuar diyetin diyabetik retinopati (DRP) şiddeti ile ilişkisinin incelenmesi amacıyla 18 yaş üzeri 82 kadın, 68 erkek olmak üzere toplam 150 gönüllü tip 2 diyabetli katılımcı ile yapılmıştır. Çalışma kapsamında katılımcıların genel özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve antropometrik ölçümleri yüz yüze anket yöntemi ile sorgulanmış, besin tüketim kayıtları alınmıştır. Besin tüketim kayıtları kullanılarak diyet çeşitlilik skoru (DÇS) ve diyet inflamatuar indeksi (Dİİ) hesaplanmıştır. Katılımcıların rutinde bakılan açlık glukozu, HbA1c, lipit profili, C reaktif protein (CRP), nötrofil lenfosit oranı (NLR), platelet lenfosit oranı (PLR) bulguları hasta dosyalarından alınmıştır. Bireylerin Optik Koherens Tomografi (OKT) ve Fundus Floresein Anjiografi (FFA) çekimleri ile detaylı retina muayenesi yapılmış, diyabetik retinopati sınıflandırılmış ve şiddeti belirlenmiştir. Katılımcıların %60,7'sinin proliferatif; %39,3'ünün ise non-proliferatif DRP hastası; %42,7'sinin orta şiddetli; %40,7'sinin şiddetli; %16,7'sinin ise hafif şiddetli DRP hastası olduğu bulunmuştur. Katılımcıların ortalama HbA1c düzeylerinin DRP şiddeti ile birlikte artış gösterdiği görülmüştür. Bireylerin DRP şiddetlerine göre ortalama enerji, protein, karbonhidrat, yağ, diyet posası alım miktarları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmazken; C vitamini ve folat alım miktarları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Katılımcıların çoğunluğunun orta çeşitli DÇS grubuna dahil olduğu ve bu grubunun büyük kısmını orta şiddetli ve şiddetli DRP grubu katılımcıları oluşturduğu görülmüştür. Diyabetik retinopati şiddetine göre DÇS alt grupları arasında en yüksek puanların et grubunda; en düşük puanların ise süt grubunda olduğu bulunmuştur. Katılımcıların ortalama Dİİ puanlarının proliferatif DRP grubunda daha yüksek olduğu görülmüştür. Retinopati şiddetine göre Dİİ puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Diyet çeşitlilik skoru ve diyet inflamatuar indeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü zayıf bir korelasyon saptanmıştır (r=-0,219, p=0,007). Diyet çeşitliliğinin arttırılması, diyetin inflamatuar içeriğini azaltıcı etki gösterebilir. Bu da özellikle retinopati gibi inflamasyon kaynaklı komplikasyonlara yatkın diyabetli popülasyonlar için önemli faydalar sağlayabilir.