Azerbaycan Gence Kazak bölgesi ballarının mikroskobik, HPLC ve GC-MS analizleri ile içeriklerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU NUR ÇOBANOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BEKİR SALİH, KADRİYE SORKUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma ile Azerbaycan Gence Kazak Ekonomik Bölgesi ballarının melitopalinolojik, fizikokimyasal ve organoleptik analizleri ile kalitesinin ve botanik kaynağının değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaç doğrultusunda, 23 adet bal örneği 2014 yılı, bal hasadı döneminde Azerbaycan Gence Kazak Ekonomik Bölgesi'nin 8 farklı idari bölgesinden (Rayon) toplanmıştır. Melitopalinolojik analizler ile balların polen içerikleri, 10 gr baldaki toplam polen sayısı (TPS-10) ve nişasta içerikleri incelenmiştir. Analiz sonucunda 34 farklı bitki familyası, 42 adet bitki cinsi ve 4 tür belirlenmiş ve 7 balın monofloral, 16 balın multifloral olduğu tespit edilmiştir. Kül miktarı ortalama 0,13 ± 0,1 g/100 gr, elektriksel iletkenlik 0,37 ± 0,18 mS/cm, nem 16 ± 1,01 %, pH 3,50 ± 0,22, serbest asitlik 18,68 ± 5,41 meq/kg ve toplam asitlik 31,74 ± 11,44 meq/kg olarak saptanmıştır. Balların şeker içeriği yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ile belirlenmiş olup, ortalama glukoz içeriği 33,26 ± 4,43 g/100 g, fruktoz içeriği 40,24 ± 2,85 g/100 g'dır. Sukroz miktarının ise ortalama 1,35 ± 0,98 g/100 g olduğu görülmüştür. Balların alüminyum (Al), arsenik (As), kadmiyum (Cd), bakır (Cu), demir(Fe), magnezyum (Mg), mangan (Mn), nikel (Ni), vanadiyum (V), çinko (Zn) element analizleri indüktif eşleşmiş plazma optik emisyon spektrometrisi (ICP-OES) ile yapılmış olup elementlerin ortalama değerleri, Al 2,49 - As 4,3 - Cd 0,23 - Cu 0,32 - Fe 3,84 - Mg 21,95 - Mn 0,35 - Ni 7,46 - V 0,57 - Zn 6,56 mg/kg bulunmuştur. Balların toplam fenolik asitlik analizleri spektrofotometrik yöntem kullanılarak yapılmış, toplam fenol değeri ortalama 578,20 ± 170 GAE/kg olup, renk indeksi 0,09 ile 0,34 mAU arasında değişmektedir. Balların kalıntı analizleri sıvı kromatografisi – kütle spektrometresi (LC-MS) ile yapılmış, kloramfenikol, siprofloksin, difloksasin, doksisiklin, oksitetrasiklin, sülfadiazin, sülfametazin, sülfatiazol, tetrasiklin grubu antibiyotik kalıntıları belirlenmiştir. Balların uçucu bileşen içeriğinin tespitinde metanol etanol ekstraksiyon ve katı faz mikro ekstraksiyon yöntemi kullanılmış olup, metanol etanol yöntemi ile 6 ay aralıklarla iki ayrı okuma alınmıştır. Organoleptik analizler ile bal örneklerinin duyusal analizleri yapılmış, balların %17'si kaliteli olarak değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, balların % 30' unun monofloral, %70' nin ise multifloral olduğu, %87' sinin kalite kriterlerine uygun olduğu saptanmıştır. Ballarda As, Cd, V elementleri tespit edilmiş ve balların %87' sinde antibiyotik kalıntısına rastlanılmıştır. GC-MS cihazı ile 6 aylık aralıklarla yapılan analizler sonucunda, madde miktarındaki azalma %14 olarak tespit edilmiştir. Aynı zamanda, katı faz mikro ekstraksiyonu (SPME) ile metanol etanol ekstraksiyonu kıyaslanmış olup, metanol etanol ekstraksiyonunda %18,8 daha fazla madde saptanmıştır.