Çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamlarında gerçekleşen bilgi yapılandırma süreçlerinde etkileşim ve katılım
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİLGİSAYAR VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMMÜHAN AVCI YÜCEL
Danışman: Yasemin Usluel
Özet:Bu araştırmanın amacı bir ders bağlamında geliştirilmiş olan çevrimiçi işbirlikli bir öğrenme ortamında üniversite öğrencilerinin bilgi yapılandırma süreçlerini, etkileşim ve katılımlarını ve aralarında nasıl bir ilişki olduğunu incelemektir. Bu amaçla çevrimiçi işbirlikli bir öğrenme ortamında 14 hafta süren bir uygulama süreci gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte bilgi yapılandırma süreçlerinden yol göstericilerin, etkileşim ve katılım miktarlarının, içeriklerinin, kalitelerinin gelişimleri ve yol göstericiler ile etkileşim ve katılım miktarları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırma grubunu Başkent Üniversitesi Eğitim Fakültesi 2011?2012 bahar yarıyılı Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme dersini alan 145 öğretmen adayı oluşturmuştur. Çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamı olarak yol göstericiler, anahtar kelimeler, ek açıklamalar gibi çeşitli özellikleriyle bilgi yapılandırma sürecine destek vermesi, Türkçe dil seçeneğinin olması, log analiz aracının olması ve gelişime açık bir program olması gibi nedenlerle ?Bilgi Forumu? kullanılmıştır. Uygulama esnasında bilgi yapılandırma süreci ?Bilgi Forumu? üzerinden, planlama süreci Moodle ÖYS üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bilgi Forumu üzerinden konu başlıkları oluşturulmuş ve bu konu başlıkları altında bilgi yapılandırılma süreci gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nicel ve nitel veri toplama tekniklerinin birlikte kullanıldığı karma yontem kullanılmıştır. Karma araştırma yöntemlerinden aynı anda hem nicel hem de nitel verilerin toplandığı, birleştirildiği ve araştırma problemini anlamak için sonuçlarının kullanıldığı bir yöntem olan yakınsak paralel tasarım (the convergent parallel design) kullanılmıştır. Nicel veriler çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamı log kayıtları aracılığıyla elde edilmiştir. Nitel veriler ise Hou ve Wu [131] tarafından oluşturulan eşzamanlı tartışma tabanlı öğrenme aktivitelerinde sosyal etkileşim ve bilgi yapılandırmanın içerik analizi için kodlama şeması ve araştırmacı ve tez danışmanı tarafından geliştirilen çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamlarında gerçekleşen bilgi yapılandırma sürecinde etkileşim ve katılım kalitesini değerlendirme rubriği aracılığıyla elde edilmiştir. Ayrıca araştırmacı ve tez danışmanı tarafından geliştirilen ve açık uçlu sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu ve öğrenci yansımalarından da yararlanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, tekrarlı ölçümler için tek faktörlü ANOVA analizi ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizi için içerik analizi kullanılmıştır. Kodlama listelerinin güvenirliği ile ilgili olarak iki kodlayıcının aynı veri seti üzerinde yaptıkları kodlamalar arası anlaşmanın seviyesini ölçmek için Cohen?s Kappa analizi yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda, etkileşim ve katılımlarının içeriği için Kappa katsayısı 0,76 olarak hesaplanırken, kalitesi için ise Kappa katsayısı 0,78 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bu Kappa katsayıları her iki kodlayıcının da önemli derecede uyuştuğunu göstermiştir. Araştırma sonucunda öğrencilerin çevrimiçi işbirlikli öğrenme ortamında gerçekleşen bilgi yapılandırma süreçlerinde görüşlerini yapılandırma ve ifade etme biçimlerinde, not yaratma ve üstüne not eklemelerinde dönem başından dönem sonuna kadar artan bir gelişim olduğu gözlenmiştir. Ayrıca bu araştırma kapsamında incelenen tüm ögeler arasında en fazla akademik içeriğin ve kalitenin hem kendi içlerinde hem de grupların büyük çoğunluğunda gelişim gösteren ögeler oldukları gözlenmiştir. Gelişim gösteren kaliteli bir bilgi yapılandırma sürecinin gerçekleşmiş olmasının öğrenmeye katkı sağladığı ve öğrenmeyi artırdığı ileri sürülebilir. Öğrencilerin görüşlerini yapılandırma ve ifade etme biçimleriyle not yaratmaları ve üstüne not eklemeleri arasında anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Buradan hareketle öğrencilerin bilgi yapılandırma süreçleri ile etkileşim ve katılımlarının birbirlerinden bağımsız hareket etmediği, aslında birbirlerini destekleyen süreçler olduğu ifade edilebilir. Araştırma sonuçlarına göre çevrimiçi işbirlikli bilgi yapılandırma ortamlarında gerçekleşen ders sürecinin öğrencilerin görüşlerini yapılandırma ve ifade etmelerine, etkileşim ve katılımlarının miktarının, içeriğinin ve kalitesinin gelişimlerine, buradan hareketle öğrenmelerine önemli ölçüde katkı sağladığı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Bilgi yapılandırma, etkileşim ve katılım, çevrimiçi işbirlikli bilgi yapılandırma ortamı, yol göstericiler, etkileşim ve katılım miktarı, etkileşim ve katılım içeriği, etkileşim ve katılım kalitesi