Çimento fabrikalarında solunabilir tozdaki serbest kristalin silika - kuvars içeriklerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK YASUN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BAHTİYAR ÜNVER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İşyeri ortamında malzemelerin taşınması, boşaltılması gibi pek çok mekanik işlem sonucu oluşan solunabilir tozların bir kısmı, çalışanların sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Akciğer hastalıklarına neden olan bu tozların en tehlikelilerinden birisi; kristalin silika (kuvars)'dır. Bu tozların neden olduğu silikozis hastalığı madencilik ve inşaat gibi sektörlerde sıkça görülmektedir. Çimento fabrikalarında da üretimin her aşamasında solunabilir tozlar oluşabilmekte ve kristalin silika içerebilmektedir.Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası (ÇEİS) ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü Müdürlüğü (İSGÜM) arasında imzalanan bir protokol ile Türkiye'deki 44 çimento fabrikasında, çalışma ortamına toz yayılan bölümler ön inceleme yapılarak belirlenmiş ve bu bölümlerdeki toz seviyeleri ölçülmüştür.Ölçüm yapılan bölümlere ait toz numuneleri, İSGÜM Ankara Laboratuarı'nda bulunan FT-IR cihazı ile analiz edilerek, kristalin silika miktarları ölçülmüştür. Kristalin silika içeren numuneler, hem ulusal hem uluslararası mevzuat ve yöntemler ışığında değerlendirilmiş, 8 saatlik çalışma süresi içerisinde çalışanların soluyabileceği toz miktarının eşik sınır değeri (ESD) geçip geçmediği belirlenmiştir.Solunabilir tozların toplam konsantrasyon değerleri ile ilgili olarak daha önce yapılmış çalışmalarla paralellik gösteren sonuçlara göre, çimento fabrikalarında solunabilir toz yoğunluğu en çok olan bölümler ?kırıcı? ve ?paketleme? olarak tespit edilmiştir. Ancak sadece solunabilir toz değil, kristalin silika yoğunluğunu da değerlendiren bu çalışma, dünyadaki ilk çalışma olması yönünden önem arz etmektedir.Aynı zamanda bu tez çalışması ile elde edilen sonuçlar doğrultusunda ulusal ve uluslararası sınır değerler karşılaştırılmıştır. Ölçüm ve analizler nicel olarak ortaya konmuş ve elde edilen sonuçlar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından taslağı hazırlanan ?Tozla Mücadele Yönetmeliği?nin oluşmasına katkıda bulunmuştur.