Ataksik multipl skleroz hastalarında farklı egzersiz yaklaşımlarının etkilerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YELİZ SALCI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): KADRİYE ARMUTLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı ataksik multipl skleroz hastalarında konvansiyonel yaklaşımlara ek olarak uygulanan spinal stabilizasyon egzersizlerinin ve aktivite temelli eğitimin postüral kontrol, koordinasyon, yürüyüş üzerine etkilerini araştırmaktır. Randomize kontrollü olarak planlanan çalışmaya; 17 erkek 25 kadın, EDSS puanı 3-5 arasında toplam 42 MS hastası dahil edilmiştir. Hastalar basit rastgele yöntemle kontrol, spinal stabilizasyon ve aktivite grubu olmak üzere 3 gruba ayrılmıştır. Kontrol grubundaki hastalara denge ve koordinasyonu geliştirmeye yönelik olarak duyu eğitimi, denge eğitimi, koordinasyon egzersizlerini içeren konvansiyonel yaklaşımlar uygulanmıştır. Spinal stabilizasyon grubuna ise kontrol grubundaki egzersizlere ek olarak lumbal stabilizasyon egzersizleri, aktivite grubuna ise aktivite temelli eğitim verilmiştir. Çalışmaya alınan olguların, demografik bilgileri alındıktan sonra, değerlendirmeler tedaviye başlamadan önce ve 18 seanslık tedavi programı sonrasında uygulanmıştır. Hastaların yaş ortalamaları 35,36±8,14, (kontrol grubu) 37,29±9,75 (spinal stabilizasyon grubu) 34,36±7,90 (aktivite grubu) olarak belirlenmiştir. Uygulanan değerlendirmeler Berg Denge Ölçeği (BDÖ), Uluslararası ataksi oranlama Ölçeği (UAAOÖ), MS gövde bozukluk ölçeği (MSGBÖ), fonksiyonel uzanma testi (FUT), 2 Dakika yürüyüş testi (2DYT), 12 maddeli MS yürüyüş ölçeği (MSYÖ-12), bilgisayarlı dinamik postürografi (BDP), duyusal uyarılmış potansiyeller (SEP) değerlendirmelerini içermektedir. Tedavi öncesi ve sonrası değerler karşılaştırıldığında; BDÖ, UAAOÖ, FUT, BDP-birleşik denge puanı, 2DYT ve MSYÖ-12 tedavi sonrasında 3 grupta da istatistiksel yönden gelişmiştir (p 0,05). SEP değerleri yönünden ise yalnızca spinal stabilizasyon grubunda, sol bacak kortikal onset amplitütünde artma tespit edilmiştir (p<0,05) Tedavi sonrası gruplar karşılaştırıldığında; UAAOÖ toplam puanı ve kinetik fonksiyonlar, BDP-birleşik denge puanı, 2DYT spinal stabilizasyon grubu kontrol grubundan farklı çıkarken, sağa stabilite limiti reaksiyon zamanı spinal stabilizasyon grubunda aktivite grubundan farklı çıkmıştır (p<0,05). Diğer test sonuçları yönünden gruplar birbirine benzerdir (p<0,05). Çalışmanın sonucunda konvansiyonel egzersizlere ilave olarak uygulanan spinal stabilizasyon egzersizlerinin ataksiye neden olan problemlerden; denge, koordinasyon ve duyu üzerine konvansiyonel egzersizlere göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Aktivite temelli eğitimin ise konvansiyonel egzersizlere üstünlüğü gösterilememiştir. Bu sonuç doğrultusunda spinal stabilizasyon egzersizlerinin rehabilitasyon programlarında yer almasının denge, koordinasyon, yürüyüş mesafesi ve duyu üzerinde faydalı etkiler oluşturacağı görüşüne varılmıştır.