Michael addition of heteroaromatic compounds to a,b- unsaturated phosphonates and their reactions
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: DİLEK IŞIK TAŞGIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): CANAN ÜNALEROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Organofosfor bileşikleri çeşitli endüstriyel, biyolojik ve kimyasal kullanım değerlerinden dolayı sentetik hedefler olarak ilgi çekicidirler. Bu nedenle fosfonatların sentezi için yeni ve gelişmiş metodlar dikkat çekmeye devam etmektedir. Bu çalışmada; yeni heteroaromatikler içeren fosfonat bileşiklerinin metal triflatlar varlığında Michael katılmasıyla ve yeni fosfono-pirolizin türevlerinin moleküliçi halkalaşma tepkimeleriyle sentezlenmeleri hedeflenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde; aktif metilen bileşiklerinin ve aldehitlerin Knoevenagel kondenzasyon tepkimelerinden değişik vinilfosfonatlar sentezlendi. Çalışmanın ikinci bölümünde; ester, keton ve siyano fonksiyonel gruplarını içeren vinilfosfonatlar, heteroaromatiklerin metal triflatlar katalizörlüğündeki katılma tepkimelerinde kullanılmıştır. Katılma tepkimesi üzerine çözücü, sıcaklık, katalizör türü ve substitüent etkileri araştırılmış ve optimum tepkime koşulları saptanmıştır. Pirolizinlerin sentezinde önemli başlangıç maddeleri olan heteroaromatikler içeren yeni fosfonat bileşikleri yer seçimli olarak Michael katılması ile elde edilmiştir. Çalışmanın son bölümünde; fosfono-pirolizin bileşiklerini elde etmek için pirol substitüye katılma ürünlerinin NaH ile tepkimeleri incelenmiştir. Fosfono-pirolizin bileşikleri ester grubu içeren pirol katılma ürünlerinin moleküliçi halkalaşma tepkimelerinden elde edilmiştir. Keton ve siyano grubu içeren pirol katılma ürünleri halkalaşma ürünleri yerine moleküliçi düzenlenme tepkimesiyle yeni N-fosfono-substitüye yerdeğiştirme ürünlerini vermiştir. Sentezlenen bileşikler kromatografik yöntemlerle saflaştırılmış ve yapıları 1H NMR, 13C NMR, 31P NMR, IR ve HRMS teknikleriyle aydınlatılmıştır.Anahtar Kelimeler: Fosfonatlar, Pirolizinler, Michael katılması, Vinilfosfonatlar, Metal triflatlar.