Eski Türkçede ölçü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYBÜKE BETÜL DOĞAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BÜLENT GÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, öncelikle Eski Türkçe döneme ait çeşitli eserler taranmıştır. İnceleme neticesinde elde edilen ölçü ile ilgili veriler tespit edilmiş ve bunlar kendi arasında belli konu başlıkları hâlinde tasnif edilmiştir. Anlamsal ve dil bilgisel açıdan ölçü ifadesi taşıyan terimler ve terim dışı ifadeler, yapılar bulunmuş ve metinlerde geçtiği şekliyle transkriptlerine sâdık kalınarak örneklendirilmiştir. Başlıklar hâlinde ortaya konan ölçü terimleri ve ölçü değeri taşıyan yapılar ile farklı sahalarda ve farklı dinî inanışlarda olan Eski Türklerin ekonomik ve sosyal hayatı algılayışı ortaya konmaya çalışılmış, buna dikkat çekilmiştir. Bu amaçla sadece sayısal değer ifade eden sabit ölçü terimleri değil, Eski Türklerin yararlandığı diğer ölçü unsurlarına değinilmiştir. Genel ölçü adları ve ölçme ile ilgili fiillerin yanı sıra benzetmeye dayalı deyim aktarmalı yapılar, antropometrik ve adet bildiren ölçü terimleri bu kapsamda önem arz eden ana başlıklar olarak tezde üzerinde durulan konulardır. Köktürkçe, Budist ve Maniheist çevreye ait Uygurca metinler ile İslamî çevre ilk Türkçe eserlerin taranması sonucu tespit edilen ölçü birimleri çeşitli etimolojik sözlüklerde de incelenmiştir. Tarama ve derleme sözlüklerine bakılarak terimlerin Batı Türkçesinde ve günümüz Türkiye Türkçesinde yaşayıp yaşamadığı yahut hâlâ kullanımda olup olmadığı araştırılmıştır. Anahtar Sözcükler Köktürkçe, Eski Uygurca, Karahanlı Türkçesi, Ölçü Terimleri, Anlam Bilimsel Yaklaşım, Dil Bilgisel Yaklaşım.