Patateste (Solanum tuberosum L.) in vitro mikrotuberizasyon üzerine jasmonik asit-giberellik asit etkileşiminin araştırılması

SERAY KENAR

Patateste (Solanum tuberosum L.) in vitro mikrotuberizasyon üzerine jasmonik asit-giberellik asit etkileşiminin araştırılması

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERAY KENAR

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): RUKİYE TIPIRDAMAZ

Özet:

Günümüzde ticari patates üretimi, büyük ölçüde tohumluk yumru kullanılarak vejetatif yolla yapılmaktadır. Patateste tuber oluşumu ve gelişimini belirleyen fizyolojik mekanizmalar ve hormonal ilişkiler tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmada, ekonomik değeri olan Solanum tuberosum L. cv. Marfona?da in vitro mikrotuber oluşumu üzerinde eksplant dikim şekli (yatay veya dikey), ortam tipi (katı veya çift fazlı), fotoperiyot (kısa gün veya karanlık) ve ortama ilave edilen agar (%0.5 veya %0.7), JA (0.0, 10 ng/l, 1 µg/l ve 0.2 mg/l), GA3 (0.0 ve 0.2 mg/l) ve AC (0 ve %0.2)?nin etkisi ve birbiriyle olan ilişkisi araştırılmıştır. Çalışma, S. tuberosum tuberlerinin in vivoda sürgün vermesi, in vitro sürgün ucu kültürü, mikroçoğaltım ve mikrotuberizasyon olarak 4 ana aşamada gerçekleştirilmiştir. JA, GA3 ve ortam tipinin mikrotuberizasyona etkilerinin araştırıldığı deneylerde; tek nod eksplantlarından en iyi mikrotuber oluşumu, kısa gün fotoperiyodunda (8 sa ışık/16 sa karanlık) 0.2 mg/l JA içeren ve GA3 içermeyen çift fazlı MS ortamında gerçekleşmiştir. AC, JA, agar ve fotoperiyodun mikrotuberizasyona etkilerinin araştırıldığı deneylerde; en yüksek mikrotuber verimi (%137) ve en yüksek ortalama mikrotuber ağırlığı (183 mg), %0,2 AC, %0,5 agar içeren çift fazlı MS ortamında ve karanlıkta elde edilmiştir. Sonuç olarak mikrotuber oluşumu üzerinde, JA?in etkisini GA3?e antagonistik çalışarak gösterdiği, AC?nin karanlıkta daha etkili olduğu ve JA ile ışık arasında pozitif bir ilişki olabileceği düşünülmüştür. Anahtar kelimeler: Patates (Solanum tuberosum L.), in vitro Mikrotuberizasyon, Çift fazlı ortam, Jasmonik Asit, GA3, Aktif Kömür.