Akciğer transplantasyonu geçirmiş hastaların işlevsellik, yetiyitimi ve sağlığın uluslararası sınıflandırılması kapsamında değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ULAŞ AR
Danışman: Ebru Çalık Kütükcü
Özet:Akciğer transplantasyonu olan hastalarda nakil sonrası dönemde kas iskelet sisteminin olumsuz etkilenimi, egzersiz kapasitesinde azalma, yorgunluk ve denge kaybı gibi birçok klinik komplikasyon ortaya çıkmaktadır. İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması (ICF) bireylerin sağlık durumunu evrensel bir şekilde tanımlamak için geliştirilmiş bir kodlama sistemidir. Çalışmanın amacı; akciğer nakli hastalarının yaşı, nakil yaşı ve komorbidite düzeyleri ile vücut yapı ve fonksiyonları, aktivite ve katılım düzeyi etkilenimleri arasındaki ilişkiyi ICF kapsamında belirlemek ve değerlendirmekti. Çalışmaya 24 akciğer nakli olan hasta dahil edildi. ICF kontrol listesinden seçilen maddelerle, hastaların vücut yapı fonksiyon bozuklukları ve aktivite ve katılım seviyeleri ICF kapsamında belirlendi. Bireylerin b alanı (vücut fonksiyonları): Pitsburgh uyku kalitesi anketi (PSQI), Hastane anksiyete ve depresyon skalası (HADS), Tampa kinezyofobi ölçeği (TKS), Solunum fonksiyon testi (SFT), bir dakika otur-kalk testi (1STS), 6 dakika delikli pano ve halka testi (6PBRT), MMRC dispne skalası; s alanı (vücut yapıları): Corbin postür analizi puanlaması ve d alanı (aktivite ve katılım): Zamanlı kalk ve yürü testi (TUG), Uluslararası fiziksel aktivite anketi (IPAQ), St. George solunum anketi (SGRQ), London chest günlük yaşam aktiviteleri ölçeği (LCADL) ile değerlendirildi. Çalışmanın sonucunda, hastaların yaşı ile PSQI-uyku bozukluğu (r=0,48) ve lateral postür puanı (r=0,52) arasında pozitif yönde, zirve ekspiratuar akım hızı (PEF) (r=-0,54) ve 1STS test öncesi sonrası kalp hızı ve bacak yorgunluğu değişimi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulundu (p<0.05). Hastaların nakil olma yaşı ile PSQI-uyku bozukluğu (r=0,56) ve lateral postür puanı (r=0,60) arasında pozitif yönde, 1STS test öncesi-sonrası oksijen saturasyonu (r=-0,47) ve bacak yorgunluğu farkı (r=-0,55) ve 6PBRT test öncesi-sonrası nefes darlığı (r=0,43) farkı arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,05). Hastaların komorbidite düzeyleri ile lateral postür puanı (r=0,45) arasında pozitif yönde, 1STS skoru (r=-0,72) ve 6PBRT skoru (r=-0,50) arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,05). Sonuç olarak akciğer nakli hastalarında denge bozukluğu, egzersiz kapasitesinin azalması, günlük yaşamda dispne, yorgunluk algılaması, hareket korkusunda artış ve yaşam kalitesinde azalma görülmektedir. Pulmoner rehabilitasyon programı planlanırken hastaların yaşı, nakil yaşı ve komorbidite düzeyleri göz önünde bulundurulmalıdır. Çalışmamızın; akciğer nakli hastalarının değerlendirmesinde ve pulmoner rehabilitasyonun planlanmasında ICF modelinin uygulanabilir olduğunu ve fizyoterapistlere yeni bir bakış açısı getirebileceğini düşünmekteyiz.