Farklı süt türlerinin aflatoksin M1 düzeyi açısından değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA MADALI
Danışman: Aylin Ayaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Ankara piyasasındaki süpermarket ve hipermarketlerde satışa sunulan farklı ısıl işlem görmüş farklı süt türlerinin aflatoksin M1 (AFM1) düzeyleri açısından değerlendirilmesidir. Çalışmada, üç farklı dönemde (şubat, mayıs, temmuz ayları) toplam 135 tane süt örneğinin AFM1 düzeyi, ELISA kiti (Helica, USA) kullanılarak belirlenmiştir. Çalışmaya dahil edilen sütlerin 105 tanesi UHT (%77.8), 30 tanesi ise pastörize (%22.2) süttür. Yağ miktarına göre sütlerin %55.5'i tam yağlı, %28.9'u yarım yağlı ve %15.6'sı yağsız süttür. Analiz edilen inek ve keçi sütlerinin sayısı ise sırasıyla; 117 (%86.7), 18'dir (%13.3). Bu çalışmanın sonunda; sütlerin %73.3'ünde AFM1 saptanmıştır (ortalama AFM1 düzeyi 8.6±4.57 ng/L). Analiz edilen UHT süt örneklerinin ortalama AFM1 düzeyi (9.3±4.58 ng/L), pastörize süt örneklerinden (6.3±3.76 ng/L) daha yüksektir (p<0.01). Sütlerin yağ miktarına göre ortalama AFM1 düzeylerinin çoktan aza doğru sıralanışı; yarım yağlı (10.5±5.01 ng/L), tam yağlı (8.2±4.29 ng/L) ve yağsız (6.8±3.61 ng/L) sütlerdir. Hayvanın türüne göre sütlerin ortalama AFM1 düzeyi; inek sütü örneklerinde 9.0±4.68 ng/L, keçi sütü örneklerinde ise 6.4±2.98 ng/L olarak saptanmıştır (p<0.05). Bu çalışmanın sonunda şubat, mayıs ve temmuz aylarında satın alınan sütlerin sırasıyla; %97.8'inde (ortalama9.9±4.33 ng/L) %46.7'sinde (ortalama 7.3±5.13 ng/L) ve %77.8'inde (ortalama 8.6±3.88 ng/L) AFM1 belirlenmiştir (p<0.05). Bu çalışma kapsamına alınan sütler, Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği'ne göre değerlendirildiğinde, ısıl işlem görmüş sütler için kabul edilebilir maksimum AFM1 düzeyini aşan örnek bulunmamıştır. Bu çalışma sonucunda sütlerde bulunan ortalama AFM1 düzeyi kullanılarak bireylerin AFM1'e maruziyet düzeyleri hesaplanmıştır. Her yaştan birey için önemli bir besin grubu olan süt ve süt ürünlerinde bulunan AFM1'in, başta çocuklar olmak üzere tüm toplum sağlığı açısından risk oluşturduğu bulunmuştur. Bu yüzden AFM1 düzeyinin sütlerde azaltılması için, çiftlikten-çatala kadar geçen her aşamada AFB1 oluşmasını engelleyecek sürdürülebilir tedbirlerin alınması gereklidir. Aynı zamanda süt üreten firmalara, AFB1 kontaminasyonunun azaltılması için, düzenli aralıklarla konusunda uzman kişiler tarafından eğitimler verilmeli ve kontroller yapılmalıdır. Türkiye'de yapılan çalışmaların çoğunluğu çiğ süt ve diğer süt ürünlerinin AFM1 düzeyini saptamaya yöneliktir. Piyasada satışa sunulan farklı özellikteki sütlerin AFM1 düzeyini araştıran ve farklı yaş gruplarında diyetle alımına yönelik risk değerlendirmesi yapan çalışmalara gereksinim vardır.