Diyanet İşleri Başkanlığı -Türkiye Cumhuriyetinde İslam'ın kurumsal statüsü- (1924-1950)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HİCRET KİRAZ TOPRAK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): RAMAZAN ACUN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde Türkiye Cumhuriyeti'nde Diyanet İşleri Reisliğinin kuruluşu, yeni rejimin öngördüğü din, devlet ve toplum ilişkileri ekseninde ele alınmaktadır. Cumhuriyet'in kurucu kadrosunun İslam'a yeni devlet içinde tanıdıkları kurumsal statüyü hayata geçiren Diyanet İşleri Reisliğinin başlıca icraatı tezin inceleme alanını oluşturmaktadır. Bu çerçevede tek partili yılları ve çok partili hayata geçiş sürecini kapsayan 1924-1950 yılları arasında Diyanet İşleri Reisliğinin "laik," "milli" ve "asrî" bir toplumsal düzenin kurulmasına yönelik olarak gerçekleştirilen düzenlemelere dâhil edilme düzeyi ve biçimi anlaşılmaya çalışılmaktadır. Ayrıca laik düzenin yerleşmesine yönelik olarak uygulanan radikal tedbir, tecziye ve tecrit politikaları karşısında Diyanet İşleri Reisliğinin tutumu ve devrimlere karşı toplumsal/dinî muhalefetin kontrol altına alınmasında üstlendiği rol ve işlev arşiv belgeleri ışığında aydınlatılmaya çalışılmaktadır. Anahtar Sözcükler Diyanet İşleri Başkanlığı, Tek Parti, laiklik, din politikaları, devlet, toplum.