Ankara ili ve çevresi bombus (S.lato) latreılle (ymenoptera: apıdae) türleri üzerinde bütünleşik taksonomik araştırmaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: REFİKA GÜNALP
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nevin Keskin
Eş Danışman: Banu Şebnem Önder
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bombus (s.l.) Latreille cinsi, Bombinae alt familyası içerisinde yer alan böceklerdir. Dünya üzerinde 250'den fazla, Türkiye'de ise yaklaşık 48 tür ile temsil edilmektedir. Cins içerisinde kriptik türlerin varlığı bombus taksonomisinde tartışmalı olarak kalmıştır. Son on yıla kadar sadece geleneksel klasik yöntemlerin kullanılması problemlerin çözümlenmesinde yeterli olmamıştır. Bu açıdan farklı yöntem ve yaklaşımlara ihtiyaç duyulmuş ve bombus taksonomisinin aydınlatılmasına katkı sağlayacağı düşünülerek bu tez çalışması planlanmıştır. Tez çalışması kapsamında Bombus (s.l.) cinsine ait bireyler üzerinde bütünleşik taksonomik yöntemlerin kullanılması amaçlanmıştır. Laboratuvar koşullarında teşhis anahtarları ve koleksiyon örnekleri yardımıyla morfolojik teşhisi yapılan 125 dişi ve 48 erkek bireyden, dişi bireylerin ön kanatlarında geometrik morfometrik analizler uygulanmıştır. Morfolojik tür teşhisi yapılan bireyler üzerinden gruplar oluşturularak bu tahmini türler içerisinden12 temsili birey seçilip bu bireylerin mitokondriyal DNA kısmi sitokrom c oksidaz I (COI) gen bölgesi dizileri kullanılarak karşılaştırmalı tür teşhisi çalışmaları yürütülmüştür. Çalışma sonucunda, Morfolojik karakterlere bakılarak 6 alt cins ve 10 tür tanımlanmıştır. Bu sonuçlar Geometrik Morfometri ve COI gen bölgesi DNA dizi analizi sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Geometrik Morfometri yöntemi ile 125 bireyin ancak altcins seviyesinde ayrımı gerçekleştirilmiştir. Geometrik Morfometri yöntemi ile tür sınırlarının ayrımında ise, başarılı bir sonuç elde edilememiştir. Fakat COI gen bölgesi DNA dizi sonuçlarının türlerin sınırlarını birbirinden ayırmada daha açıklayıcı sonuç verdiği, Morfolojik tür teşhisinin ve Geometrik Morfometri yaklaşımının tek başına yeterli bir yöntem olmadığı dolayısıyla üç yöntemin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesinin gerektiği sonucu tespit edilmiştir.