Alipaşa (Çine-Aydın) feldispat açık işletmesinde süreksizlik denetimli şev duraysızlıklarının kinematik, analitik ve sayısal çözümleme teknikleriyle incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN TANYAŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): REŞAT ULUSAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Madencilik sektöründe işletmelerin ekonomik olarak sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için, tüm dünyada olduğu gibi, ülkemizdeki açık işletmelerde de ocak şevlerinin olabildiğince dik tasarımlanması gerekmektedir. Dik şevlerle birlikte duraysızlık olasılığı da arttığından, işletmelerde çalışmaların güvenli bir şekilde yürütülmesine izin verecek en dik şev geometrisinin tasarımlanması, üretimin sürekli kılınabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Çine (Aydın) yakınlarındaki feldispat üretilmekte olan Alipaşa açık işletmesindeki şevlerde duraysızlık nedeniyle ocağın doğu kesiminde çalışma aksamaktadır. İşletme alanında örtü birimini oluşturan gnayslardaki basamaklarda gelişen süreksizlik denetimli duraysızlıklar ocaktaki başlıca sorundur. Basamak ayna eğimlerinin şevlerinin foliasyon düzlemlerinin eğiminden daha dik olduğu kesimlerde düzlemsel kaymalar gerçekleşirken, kimi kesimlerde de kama tipi kaymalar görülmekte ve birbirleriyle etkileşim halindeki blokların hareketiyle tüm şev aynası boyunca duraysızlıklar gelişebilmektedir. Bu işletmede şev duraylılığının taşıdığı önem dikkate alınarak; duraysızlığa neden olan faktörlerin belirlenmesi ve duraylı şev tasarımına katkı sağlayacak değerlendirmelerin yapılması amacıyla bu tez çalışması kapsamında; (a) işletmede şev duraylılığını etkileyen jeolojik, hidrejeolojik ve jeoteknik faktörler değerlendirilmiş, (b) uzun dönemli çalışmalarla şevlerdeki hareket izlenerek, hareketin boyutları ve mekanizması belirlenmiş, (c) süreksizlik sistemlerinin karakterizasyonu yapılmış ve duraysızlık mekanizması üzerindeki etkileri araştırılmış, (d) duraysızlıkların geriye dönük analizleri ile süreksizliklerin eğrisel yenilme zarfları dikkate alınarak, limit denge analizleri ve sayısal çözümlemeler yapılmış ve (e) elde edilen bulgular esas alınarak, farklı koşullar altında hem basamak hem de nihai şev ölçeğinde güvenli olabilecek şev geometrileri analizlerle incelenmiştir. Yapılan değerlendirmelere göre geriye dönük analizlerin sonuçları; ocakta gözlenen duraysızlık mekanizmalarıyla ve süreksizliklerin dayanım parametreleriyle uyum göstermiş olup, süreksizlik yönelimlerinin yanı sıra, patlatma ve suyun da gelişen duraysızlıklar üzerinde önemli rolü olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca farklı durumlar gözetilerek alternatifli olarak yapılan ön duraylılık analizleriyle ocaktaki suyun bir miktar drene edilmesi ve basamakların mevcut duruma göre biraz yatırılması koşulunda güvenli basamak ve nihai şev geometrilerinin elde edilebileceği belirlenmiştir.