Drosophila melanogaster izosoylarında besin kısıtlamasının gelişim süresi ve yumurta veriminin eklemeli genetik varyanslarına etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZLI AYHAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ERGİ DENİZ ÖZSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir canlının doğaya olan uyum başarısı, yaşam döngüsü boyunca değişen çevre şartlarına karşı ürettiği yaşam öyküsü stratejilerin başarısına bağlıdır. Yaşam öyküsü karakterlerinin organizmanın doğaya olan uyum başarısında kritik rolü bulunmaktadır. Bu karakterlerin değişen çevre koşulları altında ürettikleri farklı uyumsal değişimleri çalışmak, evrimsel stratejilerin nasıl şekillendiğini anlamak açısından önemlidir. Çalışmamız, organizmanın doğaya olan uyum başarısı üzerinde etkili dört yaşam öyküsü karakteri ile gerçekleştirilmiştir. Bunlar, gelişim süresi, hayatta kalma başarısı, dişi yumurta verimi ve açlık direncidir. Bu karakterler üzerinde bir çevresel stres faktörü olan besin kısıtlamasının etkisi araştırılmıştır. Yüksek düzeyde kendileşmiş olan Drosophila melanogaster izodişi soyhatları ile gerçekleştirilen çalışmada temel hedef normal ve stres koşulları altında gelişim süresi, hayatta kalma başarısı, dişi yumurta verimi ve açlık direnci karakterlerine ait eklemeli genetik varyans, dar-anlamlı kalıtsallık ve evrimleşebilirlik değerlerinin nasıl değiştiğini araştırmaktır. Elde ettiğimiz veriler, eklemeli genetik varyans, kalıtsallık ve evrimleşebilirlik değerlerinin çalışılan yaşam öyküsü karakterine özgü değerler aldığı gösterilmiştir. Eklemeli genetik varyans gelişim dönemi beslenmesi temelinde incelenen gelişim süresi ve açlık direnci karakterleri kısıtlı besinde standart besine göre yüksek bulunmuştur. Yumurta verimi deneyi için ise kısıtlı besin ortamında genetik ifadenin baskılanmasının bir sonucu olarak eklemeli genetik varyansta düşüş gözlenmiştir. Hayatta kalma karakterine ait hem eklemeli genetik varyans hemde evrimleşebilirlik değeri oldukça düşüktür. Bu durum hayatta kalma için yüksek bir tamponlanmaya işaret etmektedir. Evrimleşebilirlik değeri hayatta kalma başarısı dışında diğer tüm yaşam öyküsü karakterleri için stres koşulları altında artış göstermiştir. Bu durum kısıtlı koşullar altında özelliklerin seçilime cevap verme potansiyelinin arttığını göstermektedir. Özellikle açlık direnci karakteri diğer karakterlere göre daha yüksek evrimleşebilirlik değerine sahiptir bunun bir sebebi gelişim döneminde ki besin kısıtlaması stresine ek olarak ergin dönem açlık stresinin tamponlanma kapasitesinin üstünde olmasıdır. Kalıtsallık değerlerine bakıldığında ise hayatta kalma başarısı, dişi yumurta verimi ve açlık direnci karakterleri için normal ve stres koşulları altında fark gözlenmezken, gelişim süresinin kısıtlı besin ortamında kalıtsallığında artış olduğu ortaya konmuştur. Artış, özellikle larvadan pupaya geçiş döneminde kritik düzeydedir. Bu artışın muhtemel sebebi genetik ifadenin larvadan pupaya geçiş döneminde artmasıdır. Pupadan ergine gelişim döneminde ise genetik ifade tamponlanma eğilimdedir.