Milli Mücadele Dönemi'nde Asker Firarileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZLEM ÇANKAYA

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SELDA GÜNER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Modern kitle ordularının gelişmesi sadece itaatkâr yurttaşları değil, aynı zamanda firarileri ve isyancıları da yaratmıştır. Bu da savaşın ve ordunun doğal bir sonucudur. Millî Mücadele Döneminde (1919-1923), Birinci Dünya Savaşının (1914-1918) mirasçısı olarak -güvensizlik ve belirsizlik sonucu genel bir dağılma ortamı içerisinde- orduda açılan gediğin en büyük nedeni, firariler olmuştur. Asker kaçakları, bununla sınırlı kalmamış, isyanların insan gücünü oluşturmuşlardır. Böylelikle cephe gerisinde, iç-dış güvenliği tehdit etmeye başlamışlardır. Bu tezde, güvenlik zaafiyeti ve otorite sorununu da yaratan firarilerin, tarihsel kanıtlar çerçevesinde saikleri, süreçleri ve sonuçları bağlamında değerlendirme amacı güdülmüştür. Tarihsel süre boyunca bu kimselere, İstiklal Mahkemelerinin kurulmasına ön ayak olan, rakamsal bir problem olarak bakılmıştır. Bu tezde bu kimselerin, sadece suçlu değil, bir birey de oldukları ele alınarak incelenmiştir. Birinci bölümde, zorunlu askerlik, topyekûn kavramı ve disiplin üzerinden firar olayları ele alınmıştır. İkinci bölümde, Millî Mücadele Dönemi kısaca anlatılmıştır. Üçüncü bölüm de ise, asker firarilerinin, firar nedenleri ve firar şekilleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde, asker kaçaklarının firar sonrasında yaşamları ve karıştıkları suçlar ele alınmıştır. Son bölümde ise firarilere verilen cezalar ve İstiklal Mahkemeleri değerlendirilmiştir.