Evolution of electricity markets from the perspective of production and organized markets

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MUSTAFA ÇAĞRI PEKER

Danışman: Ayşen Sivrikaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Elektrik piyasaları başlangıçta dikey bütünleşik çerçeve üzerine kurulmuştur. Piyasa, dikey ayrışma sürecine tabi tutulmuş ve sonrasında üretim, iletim, dağıtım ve perakende olmak üzere dört ayrı kategoriye bölünmüştür. Bu tezin ilk bölümünde, elektrik üretim piyasasının en yaygın sorunları sunulmuştur. Ön plana çıkan dört sorun; üretim yetersizliği, kayıp gelir, piyasa gücü ve yenilenebilir enerji oynaklığıdır. Bu sorunlar arasında, tek yönlü, çift yönlü ve potansiyel olarak doğrusal olmayan dinamik ilişkilerin bir ağı mevcuttur. Sorunlar arasındaki karmaşık etkileşimler göz önüne alındığında, bütünsel bir yaklaşım daha da önemli hale gelmektedir. Tezin ikinci bölümünde, yenilenebilir enerjinin elektrik fiyatları üzerindeki etkisi, 25 Avrupa ülkesi için panel veri analizi ile incelenmiştir. Çapraz kesit bağımlılığını değerlendirmek için Pesaran CD testi, eğim heterojenliğini hesaplamak için Pesaran ve Yamagata (2008) yöntemi ve piyasa takas fiyatını açıklamak için dinamik ortak ilişkilendirilmiş etki tahmin yöntemi kullanılmıştır. Model sonuçları, Avrupa ülkelerinin yenilenebilir enerji üretiminin fiyatları düşürdüğünü göstermektedir. Bu bölüm, basamak etkisinin elektrik üreticileri, tüketicileri ve politika yapıcıları için etkilerini değerlendirmektedir. Tezin üçüncü bölümünde, Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülke için güneş ve rüzgar enerjisinin piyasa takas fiyatı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu analizde makine öğrenme tekniklerinin kullanılması, çalışmanın öne çıkan bir özelliğidir. Polinom öğrenmesi sonuçlarına göre, hem güneş hem de rüzgar enerjisi elektrik piyasası takas fiyatını azaltmıştır. Ayrıca, güneş enerjisinin belirli bir eşik talep değeri altında piyasa takas fiyatının oynaklığı üzerinde ihmal edilebilir bir etkisi bulunurken, belirli bir elektrik talep seviyesinin üzerinde oynaklığı azalttığı görülmüştür. Ancak, rüzgar enerjisinin düşük ve yüksek elektrik talep seviyelerinin her ikisinde de oynaklığı artırdığı gözlemlenmiştir.