Osmanlı Kudüsü'nde toplum ve siyaset (1703-1789)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALAATTİN DOLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET ÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez 1703-1789 yılları arasında, Kudüs'teki yerel ileri gelenlerin şehir siyasetindeki etkinlikleri ile onların servetlerini ve şikâyet mekanizmasının Kudüs özelinde işleyişini ele almaktadır. Konu hakkında başvurulan kaynak ve araştırmaların değerlendirildiği giriş bölümünün ardından ilk bölüm Kudüs'ün kent kimliğini tanımlamaktadır. İkinci bölüm bu kimliğin oluşmasında katkı sunan mekânı ve siyasi figürleri konu edinmektedir. Din kenti özelliğinin ona kattığı değerin İslam devletleri zamanından beri devam eden özellikleri Kudüs'te vakıfların gelişmesine katkı sağlamıştır. Bu anlamda şehir siyasetine yön veren ileri gelenler için önemli bir kaynak olan bu müesseselerin etkisi ve devletin bu kurumlarda görev alanlar ile olan ilişkisi ikinci bölümde incelenmiştir. Şehirdeki servet dağılımını ortaya koymayı da amaçlayan bu bölümde Osmanlı devletinin Kudüslülere sunduğu önemli ikramlardan birisi olan surre üzerinde de durulmuştur. Son bölüm ise Osmanlı devletinin tebaasına sunduğu bir imtiyaz olarak şikâyet mekanizmasının Kudüs özelinde işleyişi ve konu dağılımları üzerinden değerlendirmeleri yapılmıştır. Tezin ana kaynakları Filistin Arşivlerinde bulunan şeriʽyye sicilleri ile Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunan şikâyet defterleridir. Ayrıca bu iki hukuk kaynağına ek olarak fetva mecmuaları ile dönem kroniklerinden istifade edilmiştir. Anahtar Sözcükler Kudüs, Filistin, Osmanlı Devleti, Ulema, Vakıf, Şikâyet, Gayrimüslimler