Üniversite öğrencilerinde ilişki bağımlılığının çocukluk çağı travmaları ve algılanan ebeveynlik biçimleriyle ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM ÖZDEMİR
Danışman: Meliha Tuzgöl Dost
Özet:
Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin ilişki bağımlılığı düzeyleri ile çocukluk çağı travmaları ve algılanan ebeveynlik biçimleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Ayrıca çocukluk çağı travmaları ile algılanan ebeveynlik biçimlerinin ilişki bağımlılığı düzeylerini yordayıp yordamadığı ve üniversite öğrencilerinin ilişki bağımlılığı düzeylerinin cinsiyet, yaş, ilişki durumu ve ilişki süresi değişkenlerine göre anlamlı biçimde farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, uygun örnekleme yöntemiyle çevrim içi platformlar aracılığıyla ulaşılan 469 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Young Ebeveynlik Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ile incelenmiş; çocukluk çağı travmaları ve algılanan ebeveynlik biçimlerinin ilişki bağımlılığını yordama gücü Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ile incelenmiştir. İlişki bağımlılığı düzeylerinin cinsiyet ve ilişki durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığı bağımsız gruplar t testi ile; yaş ve ilişki süresi ile ilişkisi ise korelasyon analizi ile incelenmiştir. İstatistiksel analizler SPSS 26 ve LISREL 8.80 paket programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgulara göre, çocukluk çağı travmalarının duygusal ihmal, duygusal istismar ve aşırı koruma-kontrol alt boyutları ile ilişki bağımlılığı arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır; aşırı koruma-kontrol boyutunun ilişki bağımlılığını anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Üniversite öğrencilerinin ilişki bağımlılığı düzeyleri ile hem anne hem de baba için algılanan çeşitli ebeveynlik biçimleri arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Anne ebeveynlik biçimlerinden aşırı koruyucu/evhamlı ve değişime kapalı/duygularını bastıran; baba ebeveynlik biçimlerinden ise koşullu/başarı odaklı tutumun ilişki bağımlılığını anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. İlişki bağımlılığı düzeylerinin cinsiyet ve ilişki durumuna göre farklılaşmadığı; yaş ve ilişki süresi arttıkça ilişki bağımlılığı düzeylerinin de arttığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.