Veri zarflama analizinde temel bileşenler analizinin kullanımı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstatistik A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SEDA SÜTÇÜ ASAR

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): CEM KADILAR

Özet:

Bu tez çalışmasında işletme performanslarını doğrudan etkileyen etkinlik faktörü ve etkinliğin ölçümü konusunda genel bir bilgi aktarılıp daha sonra etkinlik ölçüm yöntemlerinden olan veri zarflama analizi hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Veri Zarflama Analizi (VZA) birden çok girdi-çıktının olduğu ve girdi-çıktıların farklı ölçü birimlerine sahip olduğu durumlarda, karar verme birimlerinin göreli etkinliklerini ölçmeyi amaçlayan doğrusal programlama tabanlı bir tekniktir. VZA'nın uygulama sürecinde, hangi girdi ve çıktıların modele dâhil edileceği konusu önemli ve belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, modele alınacak girdi ve çıktıların belirlenmesinde kararsız kalındığı hallerde, çok değişkenli analiz tekniklerinden Temel Bileşenler Analizi (TBA)'nin, Veri Zarflama Analizi sürecine dâhil edilmesi ile elde edilebilecek avantajlar, sigorta şirketlerinin etkinlik incelemesi üzerinde sunulacaktır. Çok girdili ve çok çıktılı veri kümelerine uygulanabilen ve parametrik olmayan bir analiz yöntemi olan Veri Zarflama Analizi tüm boyutlarıyla ele alınmıştır. Göreli etkinliğe dayalı bir yaklaşım olan VZA'da seçilecek girdi ve çıktılar alınacak sonuçlar bakımından çok önemli olduğu için bu çalışmada doğru girdi ve çıktıları tespit etmede bir yol gösterici olarak TBA'ya başvurulmuştur. VZA'da TBA kullanıldığında elde edilen sonuçlara göre, Türkiye'de faaliyet gösteren hayat dışı sigorta şirketlerinden 2012 pazar payının %80'ini elinde bulunduran şirketlerin etkin olan ve olmayan sigorta şirketlerine karar verilmiştir.