Matematik Öğretmenlerinin Mesleki Gelişimini Desteklemeye Yönelik Freire'nin Eleştirel Pedagojisi Temelli Eğitim Programı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE EKEMEN
Danışman: Seval Fer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın temel amacı, kuramsal altyapısını Freire'nin eleştirel pedagoji ilkelerinden alan Özgürlükçü Eğitim Programı'nı geliştirmek ve programın matematik öğretmenlerinin özgürlükçü program algısı ile praksis becerileri üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Karma araştırma desenlerinden yakınsak paralel desen ile yürütülen çalışmada, nicel araştırma deseni olarak tarama, nitel araştırma deseni olarak Yin'in iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Araştırma, öğretmen ve uzmanlardan oluşan iki farklı çalışma grubu ile gerçekleştirilmiştir. Öğretmen grubunu, ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan toplam yedi matematik öğretmeni; uzman grubunu ise altı eğitim programları ve öğretim uzmanı oluşturmuştur. Araştırmanın nicel ve nitel verileri odak grup görüşmeleri, yansıtıcı günlükler, ihtiyaç analizi ve uzman görüşü formları ile çalışma kapsamında geliştirilen "Özgürlükçü Eğitim Programı Öğretmen Algı Ölçeği" ile toplanmıştır. Nicel veriler, bağımlı örneklemler için t-testi, Lawshe'nin kapsam geçerlik oranı ve betimsel istatistik teknikleriyle; nitel veriler ise Miles, Huberman ve Saldaña'nın önerdiği üç aşamalı nitel veri analizi yaklaşımı doğrultusunda analiz edilmiştir. Bulgular öğretmenlerin, eleştirel sorgulamaların ve diyaloğun işe koşulduğu özgürlükçü öğrenme ortamları ile değerlendirme süreçlerine ve program kapsamında yapılandırılan tüm içerik ve becerilere ihtiyaç duyduklarını göstermiştir. Programın tasarım ögeleri uzmanlar tarafından genel olarak kullanılabilir bulunmuş, ancak bazı iyileştirme önerileri sundukları da tespit edilmiştir. Öte yandan, programın, öğretmenlerin özgürlükçü program algılarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik yaratmadığı, ancak düşük düzeyde bir etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Son olarak, öğretmenlerin programın uygulamadaki etkisini "özgürlükçü tasarım", "özgürleşme pratiği" ve "pratiğin değerlendirilmesi" boyutlarında genel olarak olumlu değerlendirdikleri belirlenmiştir.