SURİYELİ ANNELERDE EBEVEYN TÜKENMİŞLİĞİ, ÖZBAKIM ve MENTAL İYİLİK HALİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE ŞANLITÜRK
Danışman: Nilgün Kuru Alıcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tanımlayıcı ilişki arayıcı araştırma Suriyeli annelerde ebeveyn tükenmişliği, öz bakım ve mental iyilik halini tanımlamak ve bu değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma Kasım 2024- Şubat 2025 tarihleri arasında İstanbul sınırları içerisinde yer alan Mülteciler ve Sığınmacılar Yardımlaşma ve Dayanışma Derneğine başvuran 221 anne ile yürütülmüştür. Araştırma verilerinin toplanmasında, Kişisel Bilgi Formu, Ebeveyn Tükenmişlik Envanteri, Öz Bakım Envanteri, Kısa Warwı̇ck Edı̇nburgh Mental İyı̇ Oluş Ölçeğı̇ kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon analizi kullanılmıştır. Çalışmaya katılan Suriyeli mülteci annelerin, Ebeveyn Tükenmişliği Ölçeği toplam puan ortalaması 64,74±40,68; Mental İyi Oluş Ölçeği toplam puan ortalaması 22,59±7,87 ve Öz Bakım Ölçeği toplam puan ortalaması 60,10±18,24 olarak bulunmuştur. Annelerin ebeveyn tükenmişlikleri risk altında, öz bakımları düşük ve mental iyilik halleri orta düzeydedir. Ayrıca Ebeveyn Tükenmişliği Ölçeği puanları ile Öz Bakım (r=-0,785) ve Mental İyi Oluş Ölçeği (r=-0,832) puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı yüksek düzeyde negatif yönlü ilişki, Mental İyi Oluş Ölçeği puanları ile Öz Bakım Ölçeği puanları (r=0,854) arasında istatistiksel olarak anlamlı yüksek düzeyde pozitif yönlü ilişki saptanmıştır (p<0,05). Çoklu regresyon modeline göre, Öz Bakım ve Mental İyi Oluş Ölçek puanlarının ise Ebeveyn Tükenmişlik Ölçeği puanları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmuştur (p<0,05). Mental İyi Oluş Ölçeği puanlarındaki 1 birimlik artış Tükenmişlik Ölçeği puanlarında 3,092 azalışa neden olmaktadır (β=-3,092). Öz Bakım Ölçeği puanlarındaki 1 birimlik artış ise Tükenmişlik Ölçeği puanlarında 0,610 azalışa neden olmaktadır (β=-0,610). Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda Suriyeli mülteci annelerin ebeveyn tükenmişliği riskinin azaltılması, öz bakım becerilerinin artırılması ve mental iyilik hallerinin güçlendirmeye yönelik müdahalelerin uygulanması önerilmektedir. Öz bakım becerilerinin ve mental iyilik halini artırmaya yönelik girişimlerin ebeveyn tükenmişliği riskini azaltmada etkili olabileceği öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: Mülteci, anne, ebeveyn tükenmişliği, öz bakım, mental iyilik hali