Ruh Sağlığı Çalışanlarına Yönelik Öz-Şefkat Temelli Psikoeğitim Programının İkincil Travma, Eşduyum Yorgunluğu ve Öz-Şefkate Etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE KÜBRA YAŞAR

Danışman: Meliha Tuzgöl Dost

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı, psikolojik danışman ve psikologların ikincil travma ve eşduyum yorgunluğu deneyimlerini inceleyerek ruh sağlığı çalışanlarına yönelik öz-şefkat temelli psikoeğitim programı geliştirmek ve programın etkililiğini nicel ve nitel yöntemlerle değerlendirmektir. Karma araştırma yöntemlerinden iç içe karma desende yürütülen çalışma dört aşamadan oluşmuştur. Birinci aşamada, 14 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla ikincil travma ve eşduyum yorgunluğu deneyimleri incelenmiş ve altı tema belirlenmiştir. İkinci aşamada, bu bulgular ışığında öz-şefkat temelli psikoeğitim programı geliştirilmiştir. Üçüncü aşamada, psikoeğitim programının etkisi 12'şer katılımcı bulunan deney ve kontrol gruplarında, ön test, son test ve izleme testi ile sınanmıştır. Nicel veriler İkincil Travmatik Stres Ölçeği, Psikolojik Danışmanlarda Şefkat Yorgunluğu Ölçeği ve Öz-Duyarlık Ölçeği ile, nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formları yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler sırasıyla SPSS 28 ve MAXQDA programları ile analiz edilmiştir. Deneysel çalışmada, öz-şefkat temelli psikoeğitim programının psikolojik danışman ve psikologların ikincil travma, eşduyum yorgunluğu ve öz-şefkatleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki oluşturabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın ikinci nitel aşamasında programa ilişkin görüşler ve programın etkilerine ilişkin görüşler başlıklı iki tema belirlenmiştir. Çalışmanın bulguları, ilgili alan yazın doğrultusunda tartışılmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur.