Butilparabenin (butyl 4-hydroxybenzoate) pubertal dönemdeki erkek sıçanlarda genotoksik, histopatolojik ve biyokimyasal etkilerinin araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURCU ÖZTAŞCI

Danışman: Nurhayat Barlas

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada; organik bir bileşik olan Bütilparaben (butyl 4-hidroksibenzoat)'in kozmetik ürünlerinde antibakteriyel/antifungal koruyucu olarak kullanılmasından kaynaklı oluşabilecek hasarlar ele alınmıştır. Endokrin bozucu işlevinden yola çıkılarak, Bütilparabenin pubertal dönemdeki erkek sıçanlarda genotoksik etkileri Comet testi ile ölçülmesinin yanı sıra, histopatolojik, hematolojik ve biyokimyasal analizler yapılarak da incelenmiştir. Bu amaçla sıçanlar; pozitif kontrol (n=3), negatif kontrol (n=6) ve 6 adet doz grubu (n=6) olmak üzere sınıflandırılmış, doz grupları ile kendi içinde 14 günlük ve 28 günlük olmak üzere iki ana gruba ayrılmıştır. Deney süresince hayvanların vücut ağırlıkları, günlük yem ve su tüketimleri ölçülmüştür. Deney sonlandırıldığında hayvanlardan alınan kan ve karaciğer örneklerinde Comet testi uygulanarak DNA zincir kırıklarının ölçümü amaçlanmıştır. Elde edilen sonuçlar negatif kontrol (mısır yağı) ve pozitif kontrol (metilmetansülfonat) gruplarıyla karşılaştırıldığında, DNA hasarının, tüm doz uygulama gruplarında kontrol grubuna göre arttığı gözlenmiştir. Bununla beraber bütilparabenin bir takım genetik bozulmalara yol açabileceği sonucuna varılmıştır. Serum örneklerinde alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST), glukoz, kreatinin, trigliserit ve üre analizleri yürütülmüştür. ALT-AST ve kreatinin değerlerinde gözlenen değişimler, karaciğer ve böbrek hasarıyla ilişkilendirilmiştir. Kan örneklerinde ise hematolojik analizler yapılmış ve doz gruplarına ait değerlerde kontrol grubuna göre artış gözlenmiştir. Karaciğer ve böbrek organ ağırlıkları ölçülmüş ve rölatif ağırlıkları hesaplanarak karşılaştırılmış, doku örnekleri üzerinde histolojik incelemeler yapılmıştır. Gözlenen değişimlerin negatif kontrol grubuyla karşılaştırılması sonucu, bütilparabenin organlardaki konjesyon ve dejenerasyonu arttırdığı gözlenmiştir.